SẮC LỆNH VỀ CÁC PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI ( INTER MIRIFICA )

 

I.   PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI TỪ GÓC NHÌN CỦA SẮC LỆN

  1. Những lợi ích mà phương tiện truyền thông xã hội mang lại

2. Mặt trái của phương tiện truyền thông xã hội

 II. GIÁO HUẤN CỦA SẮC LỆNH

  1. Những nguyên tắc luân lý phải theo khi sử dụng phương tiện truyền thông xã hội

2. Chiều kích mục vụ

 III. VÀI SUY NGHĨ

  1. Những điểm nổi bật

2. Những mặt hạn chế

3. Hai văn kiện “đạo đức và internet” và “giáo hội và internet”

 III. ẢNH HƯỞNG CỦA SẮC LỆNH ĐỐI VỚI GIÁO HỘI  VIỆT NAM

I.   PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI TỪ GÓC NHÌN CỦA SẮC LỆNH:

1. Những lợi ích mà PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI mang lại :

Trước hết, Giáo hội xem các phương tiện truyền thông xã hội như là một thành quả của tiến trình khoa học lịch sử, nó giúp con người tiến xa hơn trong việc khám phá những tài nguyên và những giá trị chứa đựng trong toàn thể công trình sáng tạo, và theo cách nói của Công Đồng thì chúng là “ những sáng tạo kỹ thuật kỳ diệu”  đã đáp ứng rất nhiều những nhu cầu của con người.

   Về mặt thông tin : nó có liên hệ và ảnh hưởng rộng lớn : không những đến từng người, mà còn đến đại chúng và toàn xã hội. Nhờ đó, các phần tử xã hội được liên lạc chặt chẽ với nhau hơn. Việc thông tin ngày nay đã trở nên rất hữu ích và cần thiết, nếu được thông tin thích hợp và đúng lúc thì con người tham gia vào ích chung một cách hữu hiệu hơn, và dễ dàng đóng góp vào việc thăng tiến toàn thể xã hội loài người. (số 5)

Nếu được sử dụng đúng thì phương tiện truyền thông xã hội mang lại những lợi ích hữu hiệu cho nhân loại: giải trí, huấn luyện tinh thần, cho việc mở rộng và củng cố Nước Chúa. (số 2)

            Đóng góp của phương tiện truyền thông xã hội cho việc loan báo Tin Mừng như thế nào ? Các phương tiện truyền thông xã hội vì có khả năng đạt tới mọi người nên có thể là những dụng cụ rất thích hợp để rao giảng Phúc Âm trong tinh thần phổ quát và thông cảm của đức ái Công giáo.

Từ những lợi ích thiết thực đó, Giáo hội tiếp nhận và theo dõi những tiến bộ của những phát minh về kỹ thuật thông tin, đặc biệt lưu tâm đến những phát minh mở nhiều con đường mới để truyền thông một cách hết sức dễ dàng, những phương tiện trổi vượt có ảnh hưởng trên bình diện rộng lớn. (Số 1)

            2. Mặt trái của PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI:

phương tiện truyền thông xã hội có những lợi ích không thể phủ nhận, tuy nhiên Sắc lệnh cũng lưu ý và cảnh báo: Con người có thể dùng phương tiện truyền thông xã hội nghịch lại với ý định của Đấng Tạo Hoá, và làm cho chúng quay lại phản con người.

II. GIÁO HUẤN CỦA SẮC LỆNH :

            1. Những nguyên tắc luân lý phải theo khi sử dụng PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI :

            * Tất cả những người liên hệ phải tôn trọng các nguyên tắc luân lý, phải đào tạo cho mình một lương tâm ngay thẳng. ( số 4 )

                        * Thông tin : Nội dung phải xác thực, đầy đủ, giữ đức công bình và bác ái; ngoài ra cách thức truyền thông cũng phải lương thiện và thích hợp. (số 5)

                        * Tương quan giữa quyền lợi của nghệ thuật với tiêu chuẩn của luật luân lý: luân lý khách quan phải được ưu tiên hơn quyền lợi nghệ thuật. Thánh Công Đồng tuyên bố: mọi người phải tuyệt đối tuân giữ quyền ưu tiên của lãnh vực luân lý khách quan, bởi vì lãnh  vực này là lãnh vực độc nhất trổi vượt và phối hợp một cách thích đáng với mọi lãnh vực khác của hoạt động con người. (số 6)

                        * Trong việc tường thuật, mô tả, trình bày điều xấu về phương diện luân lý: Phải tuyệt đối tuân theo luật luân lý, nhất là đến những vấn đề đòi phải được kính trọng tương xứng, hay đến những gì dễ kích động dục vọng xấu xa của con người đã mang vết tội tổ tông. (số 7)

                        * Dư luận quần chúng : Cần tạo dư luận ngay chính. (số 8)

                        * Những người thụ hưởng PHƯƠNG TIỆN TRUYỀN THÔNG XÃ HỘI: Cần chọn điều đức hạnh, khoa học, nghệ thuật…tránh những gì gây thiệt hại về phần thiêng liêng hay gương xấu. Muốn thế, cần phải có một lương tâm ngay thẳng. Nhất là thanh thiếu niên phải lo tập điều độ và kỷ luật trong việc dùng những phương tiện này. (số 10)

                        *  Để sử dụng đúng đắn  những phương tiện này, mọi người khi sử dụng cần phải hiểu biết những nguyên tắc luân lý và phải áp dụng trung thành trong phạm vi này.

                        *  Bổn phận luân lý chính yếu đối với việc sử dụng đứng đắn những phương tiện truyền thông xã hội là của những người hoạt động trong lĩnh vực này ( nhà báo, nhà văn, các nhà sản xuất,……) , vì chính họ trong khi thông tin và cổ động có thể đưa nhân loại đến chỗ ngay chính hay sai lạc. (số 11)

            2. Chiều kích mục vụ : Sắc lệnh đã đưa ra những hướng dẫn rất cụ thể cho các vị Chủ Chăn trong Giáo hội và mọi thành phần dân Chúa trong việc quản lý, sử dụng và làm chủ phương tiện truyền thông xã hội.

                        *  Trước nhu cầu khẩn thiết là muốn mọi thành phần dân Chúa làm chứng về Chúa Kitô, thấm nhuần chân lý Kitô giáo và phán đoán mọi biến cố theo quan niệm kitô giáo; cũng như dẫn đưa khán giả, đọc giả, thính giả tham dự vào đời sống của Giáo hội, Sắc Lệnh mong muốn mọi con cái Giáo hội phải đồng tâm hiệp lực, chẳng những không ngần ngại mà phải hết sức hăng say sử dụng ngay những phương tiện truyền thông xã hội cách đắc lực vào các công việc tông đồ khác nhau. ( số 13 )

                        *  Các vị Chủ Chăn đáng kính phải cấp tốc chu toàn phận vụ mình trong lĩnh vực này, vì nó liên hệ chặt chẽ với nhiệm vụ thông thường của các ngài là giảng dạy. (số 13)

                        *   Để đáp ứng những nhu cầu của Giáo hội, phải đào tạo đúng lúc những Linh mục, tu sĩ và giáo dân để họ có đầy đủ kinh nghiệm thích đáng trong việc sử dụng những phương tiện này vào mục đích tông đồ. (số 15)

                        *  Phải huấn luyện những người liên hệ trong lĩnh vực này ( các nhà báo, nhà soạn phim ảnh, soạn chương trình phát thanh phát hình, các nhà phê bình, các diễn viên…) để mỗi người vừa thấu triệt nghề nghiệp của mình, vừa thấm nhuần tinh thần Kitô giáo, nhất là học thuyết xã hội của Giáo hội; chỉ dạy và khuyến khích họ đưa ra những nhận định luôn nhấn mạnh đúng mức khía cạnh luân lý. (số 15)

                        *  Con cái Giáo hội có bổn phận nâng đỡ và trợ giúp các phương tiện truyền thông xã hội (kỹ thuật hay tài chánh) nhằm mục đích chính là để phổ biến và bảo vệ sự thật, và cung cấp nền giáo dục Kitô giáo cho xã hội loài người. (số 17)

                        *  Các Giám mục hằng năm phải cử hành một ngày lễ để dạy dỗ các tín hữu về bổn phận của họ đối với vấn đề này, mời gọi họ cầu nguyện và xin đóng góp cho mục đích này. Các Giám mục có bổn phận chăm sóc các công cuộc và các tổ chức thuộc loại này trong giáo phận mình. (số 18,20)

                        * Trên bình diện quốc gia và quốc tế : Mỗi quốc gia phải có một Uỷ Ban Giám mục đặc biệt, hoặc một Giám mục đặc trách để điều khiển các tổ chức truyền thông xã hội. Các phương tiện này có hiệu lực vượt khỏi ranh giới quốc gia và biến mỗi người trở thành công dân của toàn thể xã hội nhân loại, do đó phải phối hợp các tổ chức quốc gia với nhau và cả các hoạt động trên bình diện quốc tế. (số 20)

III. VÀI SUY NGHĨ :

            1. Những điểm nổi bật :

            – Trước hết Sắc  lệnh này cho thấy Giáo hội đã làm một cố gắng vĩ đại để cởi mở và đối thoại với thế giới. Sắc lệnh này mở ra một giai đoạn lịch sử mới, một chiều hướng mới : một chiều hướng cởi mở thay cho thái độ tự vệ, và đối thoại với các tôn giáo bạn thay vì coi họ như “lương dân”. (Nhan dinh nay khong chuan vi viec nay cong dong Vat II da  nhin nhan).

– Tài liệu này mang tính chất cụ thể và mở ra đường hướng mới mục vụ trong lĩnh vực truyền thông xã hội.

            – Nói chung Công Đồng có cái nhìn rất cụ thể và tích cực đối với các phương tiện truyền thông xã hội, nó là phương tiện rất tốt mang đến những cơ hội để loan báo Tin Mừng.

            – Sắc lệnh này là giáo huấn chính thức đầu tiên của Công Đồng về các phương tiện truyền thông xã hội, nên rất cần thiết cho chúng ta qui chiếu vào đây để tiếp nhận và sử dụng các phát minh khoa học mới trong lãnh vực truyền thông thời hiện đại.

            2. Những mặt hạn chế :

            – Phải nhìn nhận rằng, Sắc lệnh hơi nặng về phần luân lý: nhiều cảnh cáo và đề phòng.

            – Vì là tài liệu đầu tiên nên có lẽ sắc lệnh chưa được hoàn hảo và đầy đủ như một số người Công giáo có thẩm quyền trong ngành truyền thông xã hội mong muốn.

            Ra đời vào đầu tháng 12 năm 1963, lúc đó xa lộ thông tin Internet chưa phát triển và bùng nổ như ngày nay (nó chỉ được dùng trong quân đội mà thôi), nên sắc lệnh chưa đề cập cụ thể đến loại phương tiện này. Để kịp thời hướng dẫn mọi thành phần dân Chúa trong việc sử dụng và làm chủ loại phương tiện hiện đại này và đáp ứng nhu cầu của thời đại, vào tháng 5 năm 2002, hai tài liệu về internet do Uỷ Ban Giáo Hoàng về Truyền Thông Xã Hội đã ra đời : “Đạo đức trong internet” và “Giáo hội và Internet”.

3. Hai văn kiện “đạo đức và internet” và “giáo hội và internet”

            * “Đạo Đức và Internet” trình bày những suy tư liên quan đến khía cạnh đạo đức. Tài liệu này trình bày những vấn đề về văn hóa và triết học nổi lên trong cuộc cách mạnh Internet cũng như những băn khoăn truyền thống, chẳng hạn như vấn đề hình ảnh khiêu dâm, bảo vệ sự riêng tư (privacy), và tác quyền. Tài liệu này cũng sẽ đề cập đến những vấn đề như sự thiếu những giá trị, nguy hiểm của hiện tượng thống trị văn hóa và đơn điệu.

* “Giáo Hội Và Internet” trình bày các cơ hội mục vụ do Internet đem lại và những cách thế để Giáo Hội có thể tận dụng để rao giảng Lời Chúa, tăng cường truyền thông giữa các thành phần trong Giáo Hội, cũng như cung cấp những cơ hội giáo dục trong và ngoài Giáo Hội.

Hai tài liệu này trình bày internet theo đường hướng rất tích cực. Đức Tổng Giám mục John P. Foley, chủ tịch Hội Đồng Giáo Hoàng về Truyền Thông Xã Hội của Toà Thánh nói : “ internet là một dụng cụ “quan phòng” cho việc truyền thông xã hội  mà Giáo hội phải tiến vào không chút sợ hãi, nhưng phương tiện truyền thông này cần những định chế pháp luật để bảo vệ trẻ em và không tạo ra “một sự chia rẻ điện số” (digital divide) giữa những người có và những người không có truy nhập vào internet.

III. ẢNH HƯỞNG CỦA SẮC LỆNH ĐỐI VỚI GIÁO HỘI  VIỆT NAM :

            – Giáo hội Việt Nam hơn ba thế kỷ nay đã rao giảng Phúc Am bằng máu vô số các vị tử đạo, bằng gương sáng của mọi tín hữu, bằng lời cầu nguyện thiết tha, bằng những ngôi nhà thờ được dựng lên suốt dọc dài đất nước, nhưng có lúc sự rao giảng ở Việt Nam có tính cách hạn hẹp và thiếu cởi mở.

            – Sự quan tâm của Giáo Hội Công Giáo Hoàn Vũ nói chung và Giáo Hội Việt Nam nói riêng đối với các phương tiện truyền thông đã có từ lâu đời của thế giới Công Giáo. Sự quan tâm đặc biệt của Giáo Hội Việt Nam đối với phương tiện truyền thông còn thể hiện một thực tại khách quan đặc biệt khi một bộ phận quan yếu của Giáo Hội không được hưởng đầy đủ các quyền tự do cơ bản. Các phương tiện truyền thông xã hội cổ điển hoặc bị cấm đoán, hoặc không đủ khả năng để quán xuyến trên một địa bàn rộng lớn với quy mô gần như toàn cầu.

            – Sự quan tâm của Giáo Hội Việt Nam đối với phương tiện truyền thông xã hội nói chung và Internet nói riêng còn là vì sứ vụ truyền giảng Tin Mừng của Giáo Hội còn rất xa với những chỉ tiêu mong muốn trên rất nhiều bình diện từ tỷ lệ dân số Công Giáo, sự tồn đọng những thành kiến sâu nặng và những hiểu lầm tai hại đối với người Công Giáo của anh chị em ngoài Giáo Hội, khả năng trưởng thành trong đức tin của anh chị em giáo dân, cho đến mức độ hội nhập trong nền văn hóa Việt Nam.

Cha Giuse Nguyễn Tuấn Hải

Myõ Tho, ngaøy 16/11/2003

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: