PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY GIÁO LÝ

CÁC LỚP XƯNG TỘI VÀ RƯỚC LỄ LẦN ĐẦU

 (KHỐI SƠ CẤP: 7-8 tuổi)
LỜI MỞ ĐẦU

Các bạn Giáo lý viên thân mến,
Để việc dậy Giáo lý và việc học Giáo lý được sinh động hơn và hiệu quả hơn, chúng tôi gửi tới các bạn tập sách “Phương pháp giảng dậy Giáo lý” này.
Tập sách này được viết cho các bạn Giáo lý viên phụ trách giảng dậy các lớp Xưng tội và Rước lễ lần đầu (Khối Sơ cấp).

Tập sách này gồm 15 chương, chia làm 3 phần :

-Phần một : Sơ lược tâm lý lứa tuổi và nội dung chương trình Giáo lý.
Phần hai : Phương pháp giảng dậy theo lứa tuổi (Khối Sơ cấp).
Phần ba : Chuẩn bị gần cho các em lãnh nhận Bí Tích Hòa Giải và Thánh Thể.

Chắc các bạn cũng đã biết rằng chủ đích của việc dậy Giáo lý là giáo dục đức tin nhằm truyền thông kiến thức đức tin, khơi rộng và đào sâu đời sống đức tin, giúp người tín hữu mỗi ngày “tiếp xúc” và “thông hiệp mật thiết với Đức Giêsu Kitô hơn” (THDGL số 5).
Chúng tôi nghĩ rằng bất cứ công việc nào nếu có phương pháp và làm đúng phương pháp sẽ đỡ tốn công sức và sẽ đạt được kết quả nhanh hơn, tốt hơn. Vì thế, chúng tôi mạnh dạn gửi tới các bạn một số hiểu biết và kinh nghiệm mà chúng tôi thu lượm được qua các hoạt động trong lãnh vực huấn giáo. Chúng tôi hi vọng rằng nhờ sự tôn trọng và ứng dụng các quy luật tâm lý, luận lý và sự tổ chức có phương pháp, hợp lý, các bạn sẽ đạt được phần nào chủ đích của việc dậy Giáo lý.

Tuy các bạn sẽ có các sách giáo án của các lớp Xưng tội và Rước lễ lần đầu, nhưng nếu nắm vững phương pháp giảng dậy các lớp này, các bạn sẽ sử dụng các sách giáo án đó cách hiệu quả và sáng tạo hơn.
Xin Chúa Thánh Thần “là căn nguyên cảm hứng mọi công cuộc dậy Giáo lý và những người thực hiện công cuộc ấy” (THDGL số 72) trợ giúp tất cả chúng ta trong công việc cao quý này. Xin Ngài “cũng biến đổi chúng ta thành những nhân chứng của Đức Kitô” (THDGL số 72), biết sống những điều chúng ta dậy.

Chúc các bạn thành công !

CHƯƠNG I

SƠ LƯỢC ĐẶC TÍNH TÂM LÝ LỨA TUỔI
Tuổi này được gọi là tuổi khôn. Tuổi này quan trọng về cả ba mặt tâm lý, luân lý và tôn giáo. Chính Giáo hội cũng quy định : tới tuổi này trẻ có thể chịu các bí tích Hoà giải và Thánh thể

1. Trí khôn nảy nở :
-Biết đọc, biết viết.
-Biết suy luận, giải thích các sự việc, nghĩa là biết so sánh, tìm thấy tương quan và tìm ra nguyên nhân.

 
Ví dụ : Trẻ suy luận : Chúa Giêsu chịu chết trên thánh giá vì yêu thương ta.
-Thích học cái mới, cái lạ.

2. Biết hướng nội :
Tuổi này là thời hướng nội : hướng sự chú ý vào nội giới. Đây là lúc thuận lợi để khơi động đời nội tâm và tập cho trẻ cầu nguyện trong lòng.

3. Lương tâm chớm nở :
-Biết cái hay, cái dở-cái tốt, cái xấu.
-Biết phân biệt phải trái.
-Biết lý do của việc mình làm.

4. Ý thức đến các giá trị :
-Ý thức trách nhiệm của tình thương cha mẹ.
-Ý thức sự tận tụy của thầy cô.
-Ý thức giá trị của tình bạn : tri kỷ và trung tín.
-Biết giữ gìn đồ đạc.
-Thích trật tự ngăn nắp.

5. Gia đình, xã hội :
-Bắt đầu tập sống chung.
-Sống êm ấm với nhau, thích chơi chung với nhau.

6. Trách nhiệm :
-Tinh thần trách nhiệm bắt đầu nảy nở.
-Tuổi này hay đến xin việc và rất vui khi được giao việc.
-Được cha mẹ, thầy cô trao việc cho, trẻ làm rất cẩn thận, nghiêm túc.

Tóm lại : các đức tính tự nhiên bắt đầu nảy nở, thức tỉnh trong lứa tuổi này. Chúng ta có nhiệm vụ làm cho các đức tính ấy lớn lên và trổ sinh, giúp các em thành NGƯỜI và thành CON CHÚA.

Tuổi này quan trọng đến nỗi Chúa nói : “Khốn cho kẻ làm cớ cho người ta vấp ngã ! Thà buộc cối đá lớn vào cổ nó và xô xuống biển còn lợi cho nó hơn là để nó làm cớ cho một trong những kẻ bé nhỏ này vấp ngã. Anh em hãy đề phòng” (Lc 17, 1-3). [RIGHT]Trích từ www.giesulove.net[/RIGHT].

CHƯƠNG II

NỘI DUNG GIÁO LÝ KHỐI SƠ CẤP

1. Toàn bộ khối Sơ cấp bao trùm các bài dạy về :
a. Chúa Ba Ngôi
-Thiên Chúa trở nên thân thiết hơn các em. Ngài đến qua sự đối thoại bên trong và qua lời mời gọi của lương tâm.
-Các em sẽ tin nhận Chúa Giêsu nhờ thái độ của bố mẹ và những người khác, nhất là thái độ cầu nguyện của giáo dân trong nhà thờ và của gia đình trong giờ kinh.
b. Hội Thánh và đời sống con cái Chúa.
Đời sống các Kitô hữu quanh đứa trẻ và lương tâm là hình ảnh sống động để chúng ta giới thiệu sự hiện diện của Chúa Thánh Thần và Hội Thánh.

2. Nội dung chương trình

a. Giáo lý SƠ CẤP 1 : 7 tuổi

Chương trình Giáo lý SƠ CẤP 1 gồm bài 32 bài. Nội dung được phân chia như sau :

  • Lịch sử cứu độ : Từ tạo dựng đến Chúa Thánh Thần hiện xuống (23 bài : 3-17. 20-27)
  • Mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi (3 bài : 28-30)
  • Cầu nguyện : (4 bài 18-19. 31-32 )

Riêng phần Luân lý, Phụng vụ và Bí tích, đặc biệt là Bí tích Giải tội và Thánh Thể sẽ được học ở năm sau là năm trực tiếp chuẩn bị cho các em Xưng tội và Rước lễ lần đầu.

b. Giáo lý SƠ CẤP 2 : 8 tuổi.

Chương trình Giáo lý Sơ cấp 2 gồm 33 bài. Nội dung được phân chia như sau :

  • Lịch sử cứu độ : Hội Thánh ( 8 bài : 1-3. 5-6. 8-10 )
  • Luân lý (9 bài : 11-19)
  • Phụng vụ và Bí tích (14 bài : 20-33)
  • Cầu nguyện (2 bài : 4, 7 )

Đây là năm chuẩn bị cho các em Xưng tội và Rước lễ lần đầu nên có một số địểm cần nhấn mạnh :
– Luân lý : Tội lỗi (2 bài : 12-13)
– Phụng vụ và bí tích : Nhấn mạnh về bí tích giải tội (6 bài 38-33) và bí tích Thánh Thể (5 bài : 23-27). Những bí tích khác như Thêm sức, Xức dầu bệnh nhân, Truyền Chức thánh và Hôn phối sẽ được học ở chu kỳ tiếp theo là chu kỳ Giáo lý Căn bản.

Ngoài ra ở cuối sách học sinh có thêm phần phụ lục, giúp các em xét mình, xưng tội, dọn mình Rước lễ và cám ơn sau Rước lễ. [RIGHT]Trích từ www.giesulove.net[/RIGHT].


CHƯƠNG III

NHỮNG THÓI QUEN VÀ YÊU CẦU

CẦN ĐẠT Ở KHỐI SƠ CẤP

Sau 2 năm học Giáo lý ở khối Sơ cấp, các em học sinh phải đạt được các thói quen và yêu cầu sau đây :

1. Về nếp sống đạo
-Các kinh cần thuộc : từ kinh số 1-18 trong sách kinh nhỏ. Có thói quen đọc kinh tối, sáng (cá nhân hoặc với gia đình, liên gia ).
-Có thói quen nói chuyện với Chúa hằng ngày : lúc vui lúc buồn.
-Dự lễ tối thiểu : Chúa nhật và thứ năm hằng tuần.
-Có thói quen tới nhà thờ : chào Chúa rồi mới đi làm việc khác.
-Khi về nhà : Biết chào Chúa nơi bàn thờ.
-Tham gia hội đoàn : giúp lễ, ca đoàn, đọc Sách Thánh.

2. Về nhân bản
a. Giao tế :
-Gặp người lớn tuổi biết chào hỏi.
-Về nhà biết chào : ông, bà, cha mẹ, anh chị em
-(đi thưa về trình).
-Vui vẻ đoàn kết và biết giúp đỡ bạn bè.
-Có ý thức làm công việc bác ái phù hợp lứa tuổi : nhịn quà cho kẻ khó, giúp đỡ người già, tàn tật….
-Có ý thức giúp đỡ gia đình : quét nhà, lau bàn, phụ dọn bàn ăn gia đình.
-Không nói tục, không nói chuyện riêng trong lớp học Giáo lý, nhà thờ.
b. Trí dục
-Biết truyền đạt câu ngắn đủ ý, đúng văn phạm.
-Mạnh dạn phát biểu và tập cầu nguyện tự phát trong lớp Giáo lý.
-Viết đúng chính tả và văn phạm bài ghi ở vở Giáo lý.
-Chữ viết sạch sẽ, ngay ngắn tiến tới viết đẹp (nét chữ nết người ).
c. Thể mỹ
-Hằng ngày có thói quen tắm rửa, đánh răng sau bữa ăn và khi ngủ dậy.
-Có thói quen tập bài thể dục nhi đồng.
-Quần áo luôn ngay ngắn sạch sẽ.
-Tránh xem sách báo, tranh ảnh không tốt.
-Chân tay sạch sẽ, móng tay cắt ngắn.
-Tập họp nhanh, thẳng hàng và im lặng khi ra vào lớp Giáo lý.

LƯU Ý : Các Giáo lý viên hãy phân phối và sắp xếp các yêu cầu này vào chương trình giảng dậy. [RIGHT]Trích từ www.giesulove.net[/RIGHT].


CHƯƠNG IV 

 

DIỄN TIẾN MỘT TIẾT DẬY GIÁO LÝ 

I. MỤC ĐÍCH VIỆC DẬY GIÁO LÝ.
Dậy Giáo lý là trình bày Lời Thiên Chúa một cách đơn giản, cụ thể, sống động để giúp tín hữu biết và sống đức tin. Dậy Giáo lý không chỉ là truyền đạt kiến thức đức tin nhưng còn là và nhất là truyền thông sự sống của Thiên Chúa. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, trong Tông huấn “Dậy Giáo lý” (Catechesi tradendae) đã viết : “Mục đích tối hậu của khoa dậy Giáo lý là làm cho con người không những tiếp xúc nhưng còn thông hiệp mật thiết với Đức Giêsu Kitô : chỉ một mình Người có thể đưa ta đến tình yêu của Chúa Cha trong Thần Khí và làm cho ta tham dự vào đời sống của Thiên Chúa Ba Ngôi Chí Thánh” (số 5)

II. DIỄN TIẾN MỘT TIẾT DẬY GIÁO LÝ.
Để đáp ứng được mục đích của việc dậy Giáo lý, chúng ta sẽ trình bầy một tiết Giáo lý theo diễn tiến chung cho tất cả các khối : Sơ cấp, Căn bản, Kinh Thánh và Vào đời sau đây :
1. Cầu nguyện khai mạc
2. Dẫn vào Lời Chúa
3. Công bố Lời Chúa
4. Giải thích Lời Chúa
5. Cầu nguyện giữa giờ (theo đề tài Giáo lý)
6. Sinh hoạt Giáo lý
7. Bài tập Giáo lý
8. Sống Lời Chúa (dốc lòng)
9. Cầu nguyện kết thúc.

III-PHÂN BỐ THỜI GIAN CHO MỖI PHẦN.
·Thời gian một tiết dậy Giáo lý cho khối Sơ cấp : 50 phút.
·Phân bố :
1. Cầu nguyện đầu giờ : 2 phút.
2. Dẫn vào lời Chúa.
* Ôn bài cũ : 3 phút.
* Dẫn vào Lời Chúa : 2 phút.
3. Công bố Lời Chúa : 2 phút.
4. Giải thích Lời Chúa : 20 phút.
* Dẫn giải Lời Chúa : 3 phút.
* Giải thích câu hỏi thưa : 17 phút.
5. Cầu nguyện giữa giờ : 3 phút.
6. Sinh hoạt Giáo lý : 10 phút.
7. Bài tập Giáo lý : 5 phút.
8. Quyết tâm sống : 2 phút.
9. Cầu nguyện kết thúc : 2 phút.

IV-DẬY GIÁO LÝ THEO LỨA TUỔI.
Khi dậy Giáo lý theo diễn tiến trên, chúng ta hãy lưu ý đến đối tượng học sinh của mình là lứa tuổi Sơ cấp (7-8 tuổi) để việc giảng dậy phù hợp với lứa tuổi này.

Đức Giáo Hoàng Phaolô VI đã viết về điều này như sau : “Các phương pháp phải thích nghi với lứa tuổi, với văn hoá…” (THLBTM số 44 ) -và Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II cũng đã viết : “Khoa dậy Giáo lý có bổn phận thiết yếu phải tìm ngôn ngữ thích hợp với trẻ nhỏ và thanh niên thời nay nói chung và cho rất nhiêu lớp người khác …. ” (THDGLsố 59 ).

Vì vậy, trong những chương tiếp theo, chúng ta sẽ tuần tự trình bầy các phương pháp giảng dậy theo diễn tiến một tiết dậy Giáo lý (9 bước) nói trên phù hợp với lứa tuổi khối Sơ cấp (7-8 tuổi).

 

 

CHƯƠNG VDẪN VÀO LỜI CHÚA VÀ CÔNG BỐ LỜI CHÚA
Giáo lý trình bầy Lời Thiên Chúa. Lời Thiên Chúa chính là nội dung của Giáo lý. Lời này được ghi lại trong Thánh Kinh. Do đó, Thánh Kinh là nguồn mạch chủ yếu của Giáo lý. Giáo lý càng gần Thánh Kinh bao nhiêu càng phong phú và vững chắc bấy nhiêu. Bộ sách Giáo lý phổ thông nói chung và sách Giáo lý khối Sơ cấp nói riêng luôn luôn khởi đầu bằng một đoạn Thánh Kinh liên hệ tới đề tài Giáo lý. Trong chương này chúng ta nói tới phương pháp trình bầy phần “ Dẫn vào Lời Chúa” và phần “Công bố Lời Chúa” trong tiết dậy Giáo lý.

I. Dẫn vào Lời Chúa
A. Mục đích :
Mục “Dẫn vào Lời Chúa” có mục đích giúp các em chuẩn bị tâm hồn lắng nghe Lời Chúa sắp được công bố.
B. Phương Pháp
Chúng ta dùng một câu chuyện, một sự kiện hay một biến cố nào đo liên quan tới đoạn Thánh Kinh sắp công bố để chuẩn bị tâm hồn các em lắng nghe Lời Chúa.
C. Phân loại chuyện kể.
Chúng ta có thể phân chia chuyện kể thành bốn thể loại :
1. Chuyện Thánh Kinh :
Trong Thánh Kinh Cựu và Tân ước có rất nhiều câu chuyện để dẫn vào Lời Chúa. Những chuyện này dùng để trình bày Giáo lý thì rất tốt và thích hợp nhất nhờ tính chất và nội dung tôn giáo của chúng. Hơn nữa, việc chuyển từ câu chuyện sang áp dụng Lời Chúa, vào đề tài Giáo lý lại rất dễ dàng, tự nhiên và mạch lạc.
Ví dụ :
* Cựu ước: – Chuyện Cain và Aben : Thiên Chúa thấu biết mọi sự.
– Noe và đại hồng thuỷ : Thiên Chúa không chấp nhận tội lỗi.
* Tân ước: – Bão táp yên lặng (Mc 4, 25-31): Chúa Giêsu quyền phép. Phải có lòng tin khi gặp thử thách.
– Người biệt phái và người thu thuế cầu nguyện (Lc18) : Thiên Chúa nhận lời kẻ khiêm nhường.
2. Chuyện lịch sử Giáo hội và hạnh các thánh :
Đây cũng là kho tàng chứa đựng nhiều câu chuyện để trình bày các đề tài Giáo lý. Tuy nhiên, cần trung thực, nên tránh những chi tiết ly kỳ, huyền thoại, phi lịch sử có thể làm hại đức tin cho trẻ sau này. Nên chọn lựa kỹ lưỡng, trình bày khéo léo và ứng dụng hợp lý.
Ví dụ :
– Cuộc đời Thánh Phaolô : ơn gọi làm tông đồ.
– Cuộc đời Thánh Phanxicô Xaviê : lòng nhiệt thành yêu mến các linh hồn và mở rộng nước Chúa.
– Cuộc đời Thánh Têrêsa Hài đồng Giêsu : tinh thần phó thác và cậy trông.
3. Chuyện ngụ ngôn, chuyện đời xưa, chuyện cổ tích.
Đây là kho tàng kho tàng văn hóa dân gian, qua lối nói văn chương, những câu chuyện này tiềm ẩn những bài học sâu sắc. Khi chọn những câu chuyện này, chúng ta cần hiểu rõ ý nghĩa của câu chuyện để việc dẫn vào Lời Chúa không gượng ép lạc đề.
4. Những chuyện đời thường hay thời sự.
Những câu chuyện xảy ra hàng ngày, những biến cố thời sự cũng có thể dùng để dẫn vào Lời Chúa. Tuy nhiên, khi sử dụng chúng, cần hội đủ hai điều kiện :
– Thích hợp với đoạn Lời Chúa sắp công bố.
– Có thể chuyển mạch từ câu chuyện sang Lời Chúa cách dễ dàng, không gượng ép giả tạo.
Ví dụ :
– Gương hy sinh tận tụy của một người mẹ
– Lòng tốt của một cậu bé.
D. Nguyên tắc chọn và sử dụng chuyện kể.
Có bốn nguyên tắc quan trọng :
1. Lên chương trình cẩn thận.
Câu chuyện được chọn phải ăn khớp với ý chính của đoạn Lời Chúa sắp công bố và bài học Giáo lý.
2. Chọn chuyện hợp với tâm lý lứa tuổi.
Chúng ta có thể dùng các loại chuyện trên để dẫn vào Lời Chúa, nhưng hãy chọn loại chuyện nào phù hợp, dễ hiểu với từng lứa tuổi.
Người ta đề nghị các loại chuyện phù hợp với mỗi lứa tuổi như sau :
– Tuổi từ 4 tới 8 tuổi bao gồm khối Đồng cỏ non ( 4-6 tuổi ), khối Sơ cấp (7-8 tuổi) : Truyện thú vật, cổ tích, thần thoại.
– Tuổi từ 9 tới 12 tuổi (khối căn bản) : Truyện phiêu lưu viễn tưởng, anh hùng, truyền thống.
– Tuổi từ 13 tới 18 tuổi (khối Kinh Thánh và Vào đời) : Truyện dũng cảm, thiên nhiên, thời sự.
3. Chuẩn bị kể chuyện cẩn thận :
Cần đọc trước câu chuyện mà chúng ta muốn sử dụng. Cố tìm cái hay, cái đẹp, ý nghĩa của câu chuyện. Nếu chính chúng ta không cảm thấy hứng thú thì các em học sinh cũng sẽ cảm thấy như thế, nên đừng chọn.
4. Đừng “lên lớp”.
Hãy kể chuyện như là chuyện, đừng vội nhấn mạnh đến những điểm chính hoặc tính cách luân lý của câu chuyện.
E. Nghệ thuật kể chuyện.
Kể chuyện là nghệ thuật dể lôi cuốn sự chú ý của các em vào Lời Chúa sắp công bố, để minh hoạ bài học Giáo lý thêm dễ hiểu, dễ nhớ. Nó là một kỹ năng cần thiêt của Giáo lý viên. Vì thế, cần thiết phải nghiên cứu và sáng tạo nghệ thuật kể chuyện.
1. Chuyện kể hay phải có các yếu tố sau đây :
a. Có nội dung hay và tính chất hấp dẫn : có đối thoại, mô tả, gợi cảm.
b. Cảm hứng ngay từ đầu và có kết thúc linh hoạt, không dài dòng.
c. Liên quan đến người nghe : rút được bài học, dẫn đến chân lý.
2. Người kể chuyện hay và hấp dẫn cần phải :
a. Thích câu chuyện và muốn người khác nghe.
b. Nắm vững kết cấu câu chuyện.
c. Chuẩn bị chuyện cách chu đáo, có thể bắt chước giọng nói, điệu bộ của nhân vật trong chuyện.
d. Biết thay đổi giọng nói cho phù hợp với tình tiết, rõ ràng, nhanh, chậm, to, nhỏ, vừa.
F. Câu chuyển mạch.
Câu chuyện có mục đích giúp các em chuẩn bị tâm hồn lắng nghe Lời Chúa sắp công bố, nên từ cuối câu chuyện ta phải có một vài câu chuyển mạch để giới thiệu Lời Chúa các em sắp nghe.
Sau đây là nội dung câu chuyển mạch bao gồm :
– Ý chính của câu chuyện.
– Ý chính của đoạn Lời Chúa sắp công bố.
– Mời các em đứng lên lắng nghe Lời Chúa.
G. Một vài lưu ý :
Câu chuyện luôn luôn là và chỉ là một phương tiện giúp các em chuẩn bị lắng nghe Lời Chúa và bài học Giáo lý nên :
– Cần ngắn gọn, không nên sa đà vào câu chuyện. Hãy loại bỏ các ý phụ, chọn những ý chính liên quan.
– Không giải thích, rút ra bài học từ câu chuyện. Chúng ta chỉ kể chuyện mà thôi và dùng một vài câu chuyển tiếp dẫn vào Lời Chúa các em sắp nghe.

Ví dụ :

* Ví dụ 1 :

Lớp Sơ cấp I, bài 7.

Thiên Chúa chọn cụ Áp-ra-ham.

– Lời Chúa : St 12, 1-24.
– Dẫn vào Lời Chúa :
1. Câu Chuyện : Hạnh các thánh.
Thánh Phanxicô Paola (lễ kính ngày 2 tháng 4) từ nhỏ luôn vâng lời cha mẹ. Một hôm, khi đang cầu nguyện, mẹ Ngài nói : “Con cầu nguyện lâu rồi đấy, hãy ra ngoài giải trí đôi chút”. Ngài đáp lại : “Mẹ biết con rất thích nói chuyện với Chúa, nhưng con xin vâng lời mẹ dậy”.
2. Câu chuyển mạch.
Các em thân mến vâng lời cha mẹ là một điều đáng quý, nhưng vâng lời Chúa lại càng quý hơn. Lời Chúa các em sắp nghe sẽ cho các em một mẫu gương về vâng lời Thiên Chúa. Mời các em đứng lên lắng nghe Lời Chúa.

* Ví dụ 2 :

Lớp Sơ cấp I, bài 15 :

Chúa Giêsu rất quyền phép

-Lời Chúa : Mt 8, 23-27
-Dẫn vào Lời Chúa.
1. Câu chuyện : Thánh Kinh Tân ước :
Sách Công Đồ Công Vụ kể lại rằng một hôm khi Thánh Phêrô và Thánh Gioan lên Đền thờ Cầu Nguyện, thì một người què từ khi lọt lòng mẹ ăn xin ở bên cửa Đền thờ đã xin các ngài bố thí. Bấy giờ Thánh Phêrô nói : “Vàng bạc thì tôi không có, nhưng tôi cho anh cái tôi đang có đây : Nhân danh Đức Kitô, người Nagiarét, anh đứng dậy mà đi”. Lập tức bàn chân và xương mắt cá của anh trở nên cứng cáp. Anh đứng phắt dậy và đi lại được. Anh cũng vào Đền thờ vừa đi vừa nhảy nhót mà ca tụng Thiên Chúa (xem Cv 3, 1-10).
2. Câu chuyển mạch :
Các em thân mến, qua Thánh Phêrô, Chúa Giêsu phục sinh dã làm phép lạ. Ngài thật quyền phép! Khi còn sống ở trần gian Chúa Giêsu cũng đã làm phép lạ. Đoạn Lời Chúa các em sắp nghe, kể lại một trong các phép lạ Chúa đã làm, sẽ cho các em thấy Ngài rất quyền phép. Mời các em đứng dậy lắng nghe Lời Chúa.

II. Công bố Lời Chúa.
1. Cách công bố Lời Chúa :
Cũng như phần phụng vụ Lời Chúa trong Thánh lễ, người đọc Lời Chúa làm như sau :
-Mở đầu bằng : “Bài trích sách. ..”
-Đọc Lời Chúa.
-Kết thúc bằng : “ Đó là Lời Chúa.”
2. Người công bố Lời Chúa và người nghe Lời Chúa.
Chính Giáo lý viên hay một em học sinh công bố Lời Chúa. Để việc công bố Lời Chúa được nghiêm trang và sinh hiệu quả, người công bố phải xem trước đoạn Lời Chúa. Khi công bố, người đọc đọc to tiếng, chậm rãi, rõ ràng. Giáo lý viên cho các em học sinh đứng nghiêm trang, yên lặng và cung kính khi nghe Lời Chúa.
3. Giá sách để sách Thánh Kinh.
-Nên có một giá sách để sách Thánh Kinh :
-Sau khi công bố xong, quay sách Thánh Kinh hướng về các em học sinh.
-Nên có một ngọn nến cháy sáng và một bình bông nhỏ ở giá sách để các em ý thức sự hiện diện của Chúa nơi Lời Chúa và chính Chúa đang nói với các em.

Bài tập :
Hãy chọn một bài Giáo lý (khối Sơ cấp) và soạn phần “Dẫn vào Lời Chúa” bằng một câu chuyện [RIGHT]Trích từ www.giesulove.net[/RIGHT].


 

CHƯƠNG VI

GIẢI THÍCH LỜI CHÚA
I. Mục đích.
Việc giải thích Lời Chúa có mục đích giúp các em học sinh hiểu bài Giáo lý. Mục này có hai phần :
– Dẫn giải đoạn Lời Chúa vừa công bố.
– Giải thích câu hỏi thưa.

II. Dẫn giải đoạn Lời Chúa vừa công bố.
1. Đặt câu hỏi :
Giáo lý viên đặt một số câu hỏi đơn giản để giúp các em hiểu và nắm bắt được ý chính của đoạn Lời Chúa vừa công bố và dẫn vào bài học Giáo lý.
Ví dụ: Sách Giáo lý Sơ cấp 2, bài 20: Sống ngày Chúa Nhật
– Lời Chúa : Cv 20, 7-12.
– Dẫn giải Lời Chúa :
Ngày thứ nhất trong tuần, các môn đệ họp nhau lại làm gì ? – (Bẻ bánh).
Bẻ bánh nghĩa là gì ? – ( “ Bẻ bánh” có nghĩa là dâng Thánh lễ để thờ phượng, tạ ơn Thiên Chúa).
Ngày thứ nhất trong tuần là ngày nào ? – (Ngày Chúa nhật )

2. Sử dụng sách “CHÚA NÓI VỚI TRẺ EM” trong phần dẫn giải Lời Chúa :
Để giúp các em hiểu đoạn Lời Chúa vừa công bố, chúng ta sử dụng sách “Chúa nói với trẻ em” vào phần dẫn giải Lời Chúa vì sách này được trình bầy rất đơn sơ và dễ hiểu phù hợp với trình độ của các em. Chúng ta sử dụng sách này như sau :
Chọn trong sách “ Chúa nói với trẻ em” đoạn có ý nghĩa tương tự với đoạn Lời Chúa vừa công bố.
Dựa vào đoạn Lời Chúa vừa công bố và đoạn sách “Chúa nói với trẻ em” đặt một số câu hỏi giúp các em nhận ra và hiểu ý chính của đoạn Lời Chúa đó.
Cho các em đọc chung đoạn sách trong sách “Chúa nói với trẻ em”.
Gợi vài ý dẫn vào bài học Giáo lý.

Ví dụ : Giáo lý Sơ cấp I, bài 3 :

Thiên Chúa yêu thương tạo ra mọi loài mọi vật.

Lời Chúa : St 1, 1.
Sách “Chúa nói với trẻ em” : Đoạn 1, trang 3-4.
Dẫn giải :
Em nào cho anh (chị) biết Lời Chúa các em vừa nghe được trích từ sách nào ? (Sách Sáng thế)
Tại sao lại gọi là sách Sáng Thế?
(Vì những chương đầu của sách này nói đến việc Thiên Chúa dựng nên vũ trụ và loài người ).
Đoạn Lời Chúa chúng ta vừa nghe cho chúng ta biết điều gì ?
(Thiên Chúa đã dựng nên mọi loài mọi vật và mọi loài mọi vật Chúa dựng nên đều tốt đẹp).
Bây giờ tất cả chúng ta cùng nhau đọc chung đoạn Lời Chúa nói về việc Thiên Chúa tạo dựng mọi loài mọi vật trong sách “Chúa nói với trẻ em”, đoạn 1, trang 3.

III. Giải thích câu hỏi – thưa.
Các câu hỏi thưa là nội dung của bài Giáo lý. Để giúp các em lứa tuổi 7 tuổi –8 tuổi này hiểu bài Giáo lý, Giáo lý viên áp dụng các phương pháp quy nạp, đặt câu hỏi (phát vấn) và trực quan. Dưới đây, chúng ta sẽ tìm hiểu các phương pháp này.
A. Phương pháp quy nạp :

1. Định nghĩa :
Phương pháp quy nạp là phương pháp lý luận, khởi đầu bằng cách nghiên cứu các trường hợp riêng biệt – kế đến là rút ra kinh nghiệm – sau cùng là đưa ra định luật chung. Ví dụ :
– Trường hợp riêng biệt : Ông A, ông B, Ông C đã chết.
– Rút ra kinh nghiệm : Ông A, ông B, ông C là người.
– Định luật chung : Vậy mọi người đều phải chết.
Như thế phương pháp quy nạp đi từ một vài câu chuyện hay từ các điều kiện cụ thể trong đời sống thực tế tới trừu tượng, từ những trường hợp riêng lẻ tới tổng quát, từ dễ tới khó, từ dưới lên trên.

2. Đức Giêsu đã theo phương pháp quy nạp khi giảng dậy.
Đức Giêsu thuật lại một câu chuyện, một dụ ngôn, rồi sau đó rút ra bài học :
Câu chuyện Bài học
(khởi điểm) (kết luận)
Ví dụ : – Người Samaritanô tốt lành ® Mọi người là anh em (Lc10, 29-37).
– Chuyện người con phung phá ® Thiên Chúa đón nhận tội nhân (Lc 15, 11-32 ).

3. Áp dụng phương pháp quy nạp vào việc dậy Giáo lý.
Để áp dụng phương pháp quy nạp vào việc dậy Giáo lý, ta theo 3 bước sau :
1.Giới thiệu : Đưa ra một sự kiện, một câu chuyện làm khởi điểm.
2.Giải thích : Từ sự kiện, câu chuyện đó rút ra những ý tưởng, những bài học thích hợp.
3.Áp dụng : Đem ý tưởng, bài học đó vào đề tài Giáo lý mình muốn trình bầy.
Ví dụ : Sơ cấp 2 bài 23.
Chúa Giêsu là bánh hằng sống nuôi dưỡng linh hồn ta.
1.Giới thiệu : Mỗi ngày gia đình chúng ta họp nhau 3 lần để dùng bữa : bữa sáng, bữa trưa, bữa tối.
2.Giải thích : Bữa ăn cần thiết để nuôi sống thân xác, bồi dưỡng sức khoẻ, làm cho ta lớn lên.
3.Áp dụng : Linh hồn ta cũng cần được nuôi sống, bồi dưỡng, lớn lên. Chúa Giêsu lấy chính Mình, Máu Ngài để nuôi dưỡng linh hồn ta. Thánh Thể thật là của ăn vì chính Chúa đã nói : “ Tôi là bánh hằng sống từ trời xuống. Ai ăn bánh này, sẽ được sống muôn đời. Và bánh tôi sẽ ban tặng chính là thịt tôi đây…” (Ga 6, 51).

4. Lưu ý :
Vì phương pháp quy nạp đi từ cái riêng biệt tới cái tổng quát, tới chân lý – từ việc đưa ra một sự kiện làm khởi điểm, rút ra những ý tưởng và đem ý tưởng đó vào đề tài Giáo lý, nên khi dậy Giáo lý khối Sơ cấp, Giáo lý viên giải thích trước và cho các em đọc câu hỏi thưa sau. Câu hỏi – thưa là đề tài Giáo lý mình muốn trình bày.
B. Phương pháp đặt câu hỏi (phát vấn).
Khi dùng phương pháp quy nạp vào việc giảng dậy Giáo lý, chúng ta có thể áp dụng ba hình thức sau đây :
@. Hình thức thuyết minh :
– Có lợi : không mất thì giờ.
– Có hại : Trẻ sẽ ở thế thụ động, lớp học buồn tẻ.
@. Hình thức phát vấn (đặt câu hỏi ) :
– Có lợi : Lớp sinh động, trẻ sẽ năng động hơn khi phát biểu.
– Có hại : Dễ mất trật tự.
@. Hình thức hỗn hợp : thuyết minh + phát vấn : Quân bình hơn.
Để lớp học sinh động, vui tươi, các em dễ hiểu và tiếp thu bài, khi dậy Giáo lý cho các em khối Sơ cấp (7-8 tuổi ), chúng ta nên sử dụng hình thức phát vấn hoặc hình thức hỗn hợp : Phát vấn và thuyết minh.
Chúng ta sẽ tìm hiểu phương pháp phát vấn (đặt câu hỏi ) dưới đây :
1. Định nghĩa :
Vấn là hỏi. Phát vấn là phương pháp dùng câu hỏi để dẫn dắt người nghe suy nghĩ và từng bước khám phá ra chân lý. Đây là một trong những phương pháp giáo dục được sử dụng rất phổ biến từ xưa tới nay.
2. Sử dụng phương pháp phát vấn trong bài Giáo lý.
Giảng dậy Giáo lý không phải là áp đặt một chiều những giáo điều cứng nhắc vào đầu người học, nhất là người học ở đây lại là trẻ em. Đây là cả một tiến trình mời gọi cùng suy tư, khám phá và cảm nhận chân lý dưới dạng đối thoại. Như vậy, mục đích của việc đặt câu hỏi này không phải là để kiểm tra kiến thức nhưng là khơi gợi từ từ, từng lớp một, sẽ “bóc vỏ” vấn đề cho đến khi đạt được cốt lõi.

Câu hỏi trong phát vấn vì vậy phải có tính gợi ý và tiện tiến.
1.a. Gợi ý : Có nghĩa là câu hỏi vừa tầm các em, lời giải đáp đã mặc nhiên nằm trong câu hỏi. Nó khác với câu đố, vì câu đố càng khó, càng bí hiểm càng tốt. Câu hỏi gợi ý trái lại tự nó mở đường cho lời đáp.
2.b. Tiệm tiến : Có nghĩa là các câu hỏi đi theo hướng quy nạp : từ dễ đến khó, từ các vòng ngoài xoáy vào cốt lõi vấn đề, nối tiếp nhau cách liên tục và cùng quy hướng về vấn đề đang tìm hiểu. Câu hỏi ngày càng chuyên sâu để thu hẹp vấn đề và trở nên chính xác.
Tóm lại, thay vì hình thức thuyết minh, trực tiếp cung cấp kiến thức, thông tin, giải pháp, chúng ta đặt câu hỏi gợi mở để học sinh tự tìm ra câu trả lời cho một vấn đề Từ kết quả thu được đó, chúng ta sẽ uốn nắn và hoàn chỉnh. Đó là cốt lõi của phương pháp phát vấn.
3. Ví dụ :

* Ví dụ 1 : Sơ cấp 2, bài 23 :
Chúa Giêsu là bánh hằng sống nuôi dưỡng linh hồn ta.
Thay vì dùng hình thức thuyết minh như ví dụ ở phương pháp quy nạp, ta dùng hình thức phát vấn :
-Mỗi ngày gia đình chúng ta họp nhau dùng bữa mấy lần ? – (Ba lần)
-Đó là những bữa nào ? – ( Sáng, trưa, tối ).
-Tại sao chúng ta phải dùng bữa ? Bữa ăn giúp ích cho chúng ta như thế nào ? – (Để nuôi thân xác, bồi dưỡng sức khoẻ, làm cho ta lớn lên ).
-Ngoài thân xác, con người chúng ta còn phần gì nữa ? – (Linh hồn )
-Để linh hồn được nuôi sống, lớn lên, linh hồn có cần của ăn không ? (Có).
-Vậy của ăn của linh hồn là gì ? – (Mình Máu Thánh Chúa Kitô ).
-Tại sao ta biết của ăn nuôi sống linh hồn ta là Thịt Máu Chúa Kitô ? – ( Vì chính Chúa Giêsu nói : “Tôi là bánh từ trời xuống, ai ăn bánh này sẽ được sống đời đời. Và bánh tôi sẽ ban chính là thịt tôi đây” (Ga 6, 51 ). )

* Ví dụ 2 : Sơ cấp 1, bài 21 :
Chúa Giêsu chết trên Thánh Giá.
-Thường thì người ta có sợ chết không ? – (Có).
-Đúng, ai cũng sợ chết, nhưng cũng có trường hợp người ta dám liều chết chứ, phải không các em?
-Các em có biết trường hợp nào có người dám liều chết không ?
-Có ai biết ông Lê Lai liều mình chết để cứu vua Lê Lợi không ?
-Có ai biết cha Maximilien Kolbe, người Đức, đã liều mình chết thay cho một tù nhân người Pháp hồi Thế Chiến thứ II không ?
-Vậy khi nào người ta dám liều chết ? – (Để cứu người khác, khi cái chết của mình có ích cho người khác).
-Chúa Giêsu đã liều mình chết trên thập giá. Ngài chết cho ai đây ? – (Cho chúng ta ).
-Chúa Giêsu đã chết cho chúng ta, vậy chúng ta được gì ? – (Ơn tha thứ, được cứu rỗi, được sống…)

C. Phương pháp trực quan.
Để hỗ trợ cho việc giậy Giáo lý, làm cho giờ dậy Giáo lý sinh động hơn, dễ hiểu hơn và hiệu quả hơn chúng ta nên áp dụng thêm phương pháp trực quan mà chúng ta sẽ tìm hiểu dưới đây.
1. Định nghĩa :
Trực quan là phương pháp giảng dậy qua việc cho học sinh tự quan sát sự việc hoặc giáo cụ. Giáo lý viên sẽ dùng phát vấn (đặt câu hỏi) để xây dựng bài học và đúc kết bài học.
Như vậy, phương pháp trực giác là quan sát cụ thể qua giác quan (sờ mó, nếm, ngửi, nghe…) để rồi suy nghĩ, rút kinh nghiệm, đúc kết thành bài học. Châm ngôn của phương pháp trực giác là : VẬT TRƯỚC LỜI SAU.
Phương pháp này đặc biệt thu hút các em học sinh Giáo lý ở lứa tuổi này, vì các em có kinh nghiệm cảm tính (khả giác ) và suy nghĩ bằng hình ảnh chứ chưa lĩnh hội được các ý niệm và chưa lý luận cách trừu tượng được.

1. Giá trị của phương pháp trực quan.
a. Người xưa nói : “ Trăm nghe không bằng mắt thấy”, ý nói học hiểu bằng quan sát trực tiếp vẫn hơn việc nghe mô tả. Ví dụ : Bản tin qua truyền thanh khó được ghi nhận hơn bản tin trên báo hoặc truyền hình.
b. Việc tái hiện các nhân vật, các biến cố xa xưa trong lịch sử hoặc ở những nơi xa xôi trên thế giới sẽ dễ giúp các em cảm nghiệm, hiểu và khơi động tâm tình.
c. Việc ngắm nhìn các thực tại trần thế sẽ giúp các em hình dung phần nào các thực tại cao siêu.

2. Đức Giêsu sử dụng phương pháp trực quan để giảng dậy.
Khi đi rao giảng, nhiều lần Đức Giêsu đã sử dụng phương pháp trực quan để giảng dậy.
a. Sử dụng sự việc đang diễn ra để giảng dậy.
– Đức Giêsu rửa chân cho các môn đệ (Ga 13, 4-20 )
Để diễn tả cái chết của mình, để cử hành trước cái chết của mình, trong Bữa Tiệc Ly Chúa Giêsu đã cúi mình xuống rửa chân cho các tông đồ. Việc rửa chân này diễn tả Ngài hạ mình xuống trong cái chết nhục nhã trên thập giá để làm cho nhân loại được sạch, để mang ơn cứu độ đến cho loài người.
Để dậy các tông đồ bài học khiêm nhường phục vụ, Chúa Giêsu đã dùng việc Ngài rửa chân cho họ.
– Đồng xu của bà goá nghèo (Mc 12, 41-44).
Chúa Giêsu nói các môn đệ quan sát đám đông bỏ tiền vào thùng tiền dâng cúng Đền Thờ. Ngài nói với họ chú ý đến bà goá nghèo đang bỏ hai xu vào thùng tiền.
Ngài dùng hình ảnh đó để dậy các môn đệ bài học về tấm lòng thành đối với Thiên Chúa.
b. Sử dụng giáo cụ trực quan để giảng dậy.
– Nộp thuế cho Cêsarê (Mt 22).
-Giáo cụ : đồng tiền Roma.
-Khai thác giáo cụ : Chúa Giêsu nói với những người hỏi Ngài phải nộp thuế cho ai quan sát và trả lời câu hỏi : “Hình in trên đồng tiền là hình của ai ?”
-Rút ra bài học : Điều gì của Thiên Chúa hãy trả cho Thiên Chúa.
– Giáo huấn về phục vụ (Mc 9, 33-37).
Để dậy các môn đệ sống khiêm nhường, phục vụ khi họ tranh cãi với nhau ai trong họ là người lớn nhất, Đức Giêsu đã dùng một giáo cụ trực quan để giảng dậy.
Giáo cụ trực quan : một em bé.
Khai thác giáo cụ : Sau khi dậy các môn đệ muốn làm lớn phải làm người phục vụ mọi người, Ngài dùng giáo cụ trực quan là đặt một em nhỏ vào giữa các môn đệ và nói : “Ai tiếp đón một em nhỏ như em này vì danh Thầy là tiếp đón chính Thầy, và ai đón tiếp Thầy thì không phải là đón tiếp Thầy nhưng là đón tiếp Đấng đã sai Thầy” (Mc 9, 37 ). Chúa Giêsu muốn nói em nhỏ là tượng trưng cho người sứ giả khiêm nhường, người khiêm tốn phục vụ, người đó là người được Thiên Chúa đồng hoá và người ấy là người lớn nhất vì giống Thiên Chúa.
* Rút ra bài học : Hãy sống khiêm nhường phục vụ.
4. Sử dụng phương pháp trực quan trong việc dậy Giáo lý.
a. Các sự việc :
– Các sự việc đang xảy ra : Trong Hội Thánh, xã hội, những sự kiện đời sống quanh ta, những việc các em vừa chứng kiến hoặc nghe bàn tán….
– Chương trình đang được phát sóng trên truyền hình: bộ phim đang thu hút các em, tin tức thời sự nóng bỏng.
– Các hoạt cảnh, bài hát, trò chơi.
Giáo lý viên sử dụng các sự việc này để hướng dẫn các em học sinh qua phát vấn, đàm thoại và dẫn đến bài học.
b. Các giáo cụ trực quan :
– Bảng : Tập sử dụng bảng cho hiệu quả. Nếu chữ viết bảng chưa đẹp, Giáo lý viên nên luyện tập.
– Vẽ trực tiếp trên bảng : vẽ sơ đồ, vẽ các hình đơn giản để minh hoạ khi giảng bài.
– Bản đồ : Bản đồ Việt Nam (các giáo phận ), bản đồ Đất Thánh, bản gia phả của Chúa Giêsu.
– Tranh ảnh : Chúng ta hiện có rất nhiều tranh ảnh Kinh Thánh, Giáo lý, các ảnh đạo… Giáo lý viên cố gắng tìm kiếm và sử dụng các loại tranh ảnh phù hợp với đề tài Giáo lý để dậy Giáo lý. Chúng ta có thể sử dụng tranh ảnh để : dẫn vào Lời Chúa, giải thích Lời Chúa, làm bài tập Giáo lý.
– Rối vải cầm tay, rối bằng giấy bìa.
– Các vật dụng quanh ta, trong đời sống øhằng ngày như cành hoa, nhánh cây nhỏ, quyển sách, cây đàn…
Tóm lại, trực quan là phương pháp đạt hiệu quả sư phạm cao do tính cụ thể, sống động và nguyên lý thực nghiệm của nó. Tuy nhiên đối việc sử dụng giáo cụ, không nên dùng quá nhiều nhưng cần phối hợp giáo cụ với bài giảng Giáo lý cho nhịp nhàng đúng lúc, đúng đề tài. Đặc biệt các Giáo lý viên luôn ghi nhớ rằng mục tiêu của tiết dậy Giáo lý là gặp gỡ Chúa, hiểu biết, yêu mến và sống theo lời Ngài, nên phương pháp trên chỉ mang ý nghĩa chuyển tải và hỗ trợ, đừng quá lệ thuộc.

v Bài tập :
Hãy chọn một bài Giáo lý (khối Sơ cấp) và soạn phần giải thích Lời Chúa gồm dẫn giải Lời Chúa và và giải thích các câu hỏi thưa theo các phương pháp quy nạp và phát vấn. [RIGHT]Trích từ www.giesulove.net[/RIGHT].


CHƯƠNG VII

CẦU NGUYỆN TRONG BÀI GIÁO LÝ

I. Mục đích :
Dậy Giáo lý là truyền đạt đức tin, truyền thông sự sống. Chỉ có Thiên Chúa mới có thể ban đức tin và sự sống, nên mục đích của việc dậy Giáo lý là giúp các em học sinh gặp gỡ và kết hợp với Chúa. Có thể nói, cả giờ Giáo lý phải là một cuộc gặp gỡ Chúa và cao điểm của việc gặp gỡ Thiên Chúa là giây phút cầu nguyện. Cầu nguyện vừa là phương thế giúp các em gặp gỡ Thiên Chúa trong suốt giờ học Giáo lý, vừa là cao điểm của giờ Giáo lý. Do đó, cầu nguyện có một vai trò hết sức quan trọng trong giờ học Giáo lý.
Trong diễn tiến một giờ dậy Giáo lý, gồm 9 bước, có 3 lần cầu nguyện : Cầu nguyện đầu giờ, cầu nguyện giữa giờ và cầu nguyện cuối giờ. Mỗi phần cầu nguyện đều có ý hướng, nội dung khác nhau. Dưới đây chúng ta sẽ tìm hiểu từng phần cầu nguyện.

II. Các phần cầu nguyện.
1. Cầu nguyện đầu giờ.
Phần cầu nguyện đầu giờ có mục đích giúp các em đi vào cuộc gặp gỡ với Chúa trong giờ học Giáo lý và xin Chúa soi sáng cho mình trong giờ học Giáo lý bằng cách :
– Đặt các em trước sự hiện diện của Chúa.
– Giúp các em nhận ra giờ học Giáo lý chính là thời gian đến với Chúa để học cùng Chúa.
– Xin Chúa thánh hoá giờ học Giáo lý.
2. Cầu nguyện giữa giờ.
Phần cầu nguyện giữa giờ là đỉnh cao của giờ học Giáo lý. Lý do là sau khi các em đã nghe Chúa nói qua việc công bố Lời Chúa, sau khi đã hiểu Lời Chúa qua phần giải thích Lời Chúa, sau khi đã tiếp nhận lời mời gọi của Chúa với tất cả tâm tình, các em hẳn có nhiều điều muốn nói với Chúa, muốn đi vào cuộc đối thoại trang nghiêm thân tình với Chúa.
Do đó nội dung của phần cầu nguyện giữa giờ này là ý chính, là nội dung của bài Giáo lý.
3. Cầu nguyện cuối giờ.
Phần cầu nguyện cuối giờ có hai mục đích :
– Cảm ơn Chúa vì Chúa đã soi sáng trong giờ học vừa xong.
– Xin Chúa giúp các em sống điều quyết tâm đã chọn.
Nếu như phần cầu nguyện đầu giờ giúp các em từ cuộc sống bước vào cuộc gặp gỡ với Chúa trong giờ học Giáo lý, thì phần cầu nguyện cuối giờ hướng các em đến một cuộc gặp gỡ khác với Chúa qua việc sống Lời Chúa trong đời thường. Nhờ đó, toàn bộ cuộc sống các em sẽ là lời cầu nguyện liên lỉ.

III. Thái độ, điều kiện và các cách thức cầu nguyện.
Để các giây phút cầu nguyện trong giờ Giáo lý không trở thành những thói quen không hồn, tránh được sự nhàm chán … Chúng ta cần lưu ý tới những điểm sau đây :
1. Thái độ khi cầu nguyện :
Khi giúp các em học sinh cầu nguyện, chúng ta giúp các em xác định vị trí của mình đối với Chúa.
a.Thái độ thụ tạo : Mọi sự, kể cả bản thân ta, đều do Chúa tác tạo, yêu thương, nên thái độ phải có là tôn thờ, ca tụng, biết ơn Chúa.
b.Thái độ người con : Nhờ Chúa Giêsu, ta được trở nên con Thiên Chúa. Tâm tình của người con là yêu mến, kính trọng, vâng phục, phó thác vào Cha như tâm tình của Chúa Giêsu.
c.Thái độ tội nhân : Tin vào Thiên Chúa là Cha, Đấng giầu lòng thương xót, nhân từ, ta hãy khiêm tốn xin ơn tha thứ.
1.Để sống các thái độ này, khi cầu nguyện, ta hãy có tâm tình : thờ lạy, cám ơn, xin lỗi và xin ơn.
2. Điều kiện để cầu nguyện :
a. Đặt mình trước sự hiện diện của Chúa.
Cầu nguyện là gặp gỡ, nói chuyện với Chúa, nên cần ý thức sự hiện diện của Chúa.
b. Có gì để nói với Chúa.
Cầu nguyện không phải là đọc vài kinh hay hát một bài cho xong nhưng cần có vài điều riêng tư trong lòng để nói với Chúa : Chúc tụng, cám ơn, xin lỗi, xin ơn.
c. Lắng nghe tiếng Chúa nói :
Đây là điều thường bị “bỏ quên”. Cầu nguyện còn là lắng nghe Chúa nói nữa. Chúa nói với ta qua lương tâm, những câu Thánh Kinh …

3. Các cách thức diễn tả tâm tình khi cầu nguyện :
a.Cử điệu : Khi giúp các em cầu nguyện, Giáo lý viên nên tùy theo nội dung của lời nguyện giúp các em có những cử chỉ thích hợp để diễn tả tâm tình của các em, để tạo sự nghiêm trang, hiệu quả khi cầu nguyện.
oBái gối – cúi mình : có ý nghĩa chúng con thật nhỏ bé trước Thiên Chúa cao cả.
oTrong lúc cầu nguyện :
§Nâng hai tay lên : khẩn khoản nài xin.
§Nhắm mắt : Chú trọng đến Đấng vô hình không thể nhìn thấy bằng đôi mắt thể xác.
§Im lặng : Lắng nghe tiếng Chúa thôi thúc trong tâm hồn.
§Chắp tay : Chúa ban cho con tất cả, này toàn thân con hướng về Chúa.
b.Lời nói : Nên dựa vào những câu Kinh Thánh hoặc phụng vụ để dọn lời cầu nguyện vì khi cầu nguyện cần có ơn Chúa Thánh Thần. Nếu không có Thánh Thần dậy dỗ và gợi cảm hứng, chúng ta không thể thưa với Thiên Chúa một điều gì có ý nghĩa. Chính Chúa Thánh Thần đã dùng Thánh Kinh và Phụng vụ dậy ta thưa chuyện với Chúa.
4. Các hình thức cầu nguyện trong giờ Giáo lý :
a. Lặp lại to tiếng lời cầu nguyện.
Giáo lý viên đọc lớn từng câu ngắn, các em lặp lại to tiếng. Hình thức này thích hợp với lứa tuổi khối Xưng tội,Rước lễ (Sơ cấp) (7-8 tuổi).
b. Lặp lại thầm lời cầu nguyện.
Giáo lý viên đọc lớn từng câu ngắn, các em lặp lại thầm câu đó. Đây là cách tập cho các em nội tâm hoá lời cầu nguyện. Hình thức này hợp hơn cho khối Thêm sức (Căn bản) (9-12 tuổi). Thỉnh thoảng cũng nên áp dụng cho các em khối Xưng tội,Rước lễ (Sơ cấp) để các em tập làm quen với cách cầu nguyện trong tâm hồn.
c. Học sinh âm thầm cầu nguyện theo lời nguyện của GLV.
Giáo lý viên chậm rãi đọc lời cầu nguyện, các em âm thầm cầu nguyện theo, các em cùng thưa khi kết thúc lời nguyện : Amen. Hình thức này thích hợp khối Thêm sức (Căn Bản) (9-12 tuổi ), khối Bao đồng (Kinh Thánh), Vào Đời (13-18 tuổi ).
d. Đọc một kinh hay hát một bài hát thích hợp với nội dung bài Giáo lý.
Nhưng xin lưu ý : Giáo lý viên hướng ý trước, gợi tâm tình trước rồi các em mới đọc kinh hay hát. Hình thức này phù hợp với các lứa tuổi : Xưng tội,Rước lễ (Sơ cấp) – Thêm sức (Căn bản) – Bao đồng (Kinh Thánh) – Vào đời.
e. Giáo lý viên gợi tâm tình và đề tài, các em tự cầu nguyện theo tâm tình và đề tài đó. Giáo lý viên kết thúc, các em thưa : Amen.
Hình thức này thích hợp với các em khối Thêm sức (Căn bản) (9-12 tuổi ), khối Bao đồng (Kinh Thánh) (13-15 tuổi ), Vào đời (16-18 tuổi ). Thỉnh thoảng nên áp dụng cho các em khối Xưng tội,Rước lễ (Sơ cấp) để các em tập cầu nguyện tự phát.
f. Cầu nguyện theo kiểu lời nguyện tín hữu trong Thánh Lễ :
Giáo lý viên gợi ý, một số em học sinh xướng lên một ý nguyện, có thể dọn sẵn hoặc tự phát, tất cả thưa : Xin Chúa nhận lời chúng con – Giáo lý viên kết thúc bằng lời nguyện chung, các em cùng thưa Amen – Hình thức này thích hợp với các em lứa tuổi Bao đồng (Kinh Thánh) và Vào đời (13-18 tuổi ).

IV. Giáo lý viên dậy các em cầu nguyện.
1. Chính Giáo lý viên hãy trở nên người cầu nguyện.
Cầu nguyện nhiều trong cuộc sống, nuôi dưỡng tâm tình cầu nguyện mọi nơi, mọi lúc.
2. Thái độ của Giáo lý viên khi dậy cầu nguyện.
Giáo lý viên cần có thái độ trang nghiêm “như thấy Đấng vô hình” khi giúp các em cầu nguyện. Vì thế, Giáo lý viên không thể giúp các em cầu nguyện trong thái độ giận dữ, quát nạt, lo ra, lăng xăng … Hãy bộc lộ nét trang nghiêm, cung kính trong lúc cầu nguyện. Nếu cần sửa lỗi các em đang lo ra, chơi giỡn trong lúc cầu nguyện thì chờ đến khi đã cầu nguyện xong.
3. Tập cho các em cầu nguyện theo diễn tiến :
·Đặt mình trước mặt Chúa.
·Gợi tâm tình : thờ lạy, cảm ơn, xin lỗi, xin ơn.
·Tìm lời và cử chỉ thích hợp để diễn tả tâm tình.

V. Cách soạn một lời cầu nguyện.
Khi soạn một lời cầu nguyện, ta cần nắm vững mục đích, nội dung của lời cầu nguyện : đầu giờ, giữa giờ hay cuối giờ. Phần cầu nguyện đầu và cuối giờ, ta có thể soạn cách đơn sơ dễ hiểu, đúng nội dung và mục đích. Còn phần cầu nguyện giữa giờ phút cao điểm của giờ Giáo lý, ta nên soạn kỹ hơn, phù hợp với nội dung bài Giáo lý. Sau đây là cách soạn lời cầu nguyện giữa giờ.
Ta soạn theo mẫu những lời nguyện phụng vụ của Giáo Hội, lời nguyện này có năm phần :
1.Nêu danh xưng : Lậy Chúa hoặc Lậy Cha, Lậy Chúa Giêsu, Lậy Chúa Thánh Thần…
2.Lý do xin ơn : Thường dựa vào một lời Chúa nói, một việc Chúa làm hay từ một biến cố cuộc sống.
3.Diễn tả nội dung ơn xin : Muốn xin ơn gì ?
4.Chủ đích xin ơn : Xin ơn đó để làm gì ?
5.Có hai chủ đích :
·Chủ đích 1 : ích lợi cho con người, bản thân, gia đình, xã hội, Giáo Hội.
·Chủ đích 2 : làm vinh danh Chúa.
6.Kết thúc : có 2 cách :
·Nếu phần nêu danh xưng là Lậy Chúa hay Lậy Cha, Lậy Chúa Thánh Thần, thì kết thúc bằng câu : Chúng con cầu xin nhờ Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng con. Amen.
·Nếu phần nêu danh xưng là Lậy Chúa Giêsu thì kết thúc bằng câu : Chúng con cầu xin Chúa là Đấng hằng sống hằng trị muôn đời. Amen.

Ví dụ :
* Lời nguyện mẫu 1 :
1.Nêu danh xưng : Lậy Cha,
2.Lý do xin ơn : Cha không muốn kẻ có tội phải hư mất, nhưng muốn họ hối cải để được sống.
3.Nội dung ơn xin : Xin cho những người đang lìa xa Cha được nghe tiếng Cha kêu mời trở lại trong mùa Chay thánh này.
4.Chủ đích xin ơn :
·-Chủ đích 1 : Để họ được hưởng nhờ ơn cứu rỗi của Cha.
·-Chủ đích 2 : Và làm sáng tỏ lòng nhân hậu hay tha thứ của Cha
5.Kết thúc : Chúng con cầu xin, nhờ Đức Kitô con Cha, Chúa chúng con – Amen

* Lời nguyện mẫu 2 :

  •  
  •  
    • Sơ cấp 1, bài 12 : Chúa Giêsu làm việc.
    • Nêu danh xưng : Lậy Chúa, Lý do xin ơn : Chúa đã tạo dựng chúng con có trí khôn để suy nghĩ, có trái tim để yêu thương, có đôi tay để làm việc, có đôi chân để chạy nhảy vui chơi, đến trường, đến nhà thờ, có miệng lưỡi để nói năng, để ca tụng Chúa.
    • Nội dung ơn xin : Xin cho chúng con biết dùng những khả năng Chúa ban,
    • Chủ đích ơn xin.

-Chủ đích 1 : để làm vinh danh Chúa

-Chủ đích 2 : và giúp ích cho mọi người.

  •  
  •  
    • Kết thúc : Chúng con cầu xin nhờ Đức Kitô Chúa chúng con. Amen.

BÀI TẬP :
Hãy chọn một bài Giáo lý ( khối Sơ cấp ) và soạn một lời nguyện gồm 5 phần vừa học [RIGHT]Trích từ www.giesulove.net[/RIGHT].

CHƯƠNG VIII

SINH HOẠT GIÁO LÝ
I. Mục đích.
1. Thư giãn, giải trí.
Ở lứa tuổi Khối Xưng tội, Rước lễ (Sơ cấp) (7t-8t) các em chỉ có thể cầm trí được 20 phút, tối đa là 30 phút. Do đó, sau khi các em đã gặp Chúa trong phần cầu nguyện giữa giờ, nghĩa là đã học nửa giờ Giáo lý, Giáo lý viên cho các em sinh hoạt để tâm trí các em được thư giãn, thoải mái hầu có thể tiếp tục học hỏi tốt hơn ở nửa giờ Giáo lý còn lại.
2. Tạo bầu khí vui tươi trong giờ Giáo lý.
3. Ghi nhớ nội dung bài Giáo lý :
Phần sinh hoạt cũng nhằm giúp các em ghi nhớ những gì vừa học. Do đó, phần sinh hoạt này phải được lựa chọn phù hợp với nội dung bài Giáo lý.

II. Các hình thức sinh hoạt trong giờ Giáo lý.
Vì thời gian sinh hoạt rất ngắn, khoảng 10 phút và không gian sinh hoạt là phòng học, nên chúng ta chỉ lựa chọn các hình thức sinh hoạt đơn giản sau đây : băng reo, trò chơi nhỏ, bài hát.
1. Băng reo.
Chúng ta sáng tác băng reo dựa theo nội dung bài Giáo lý và theo một trong các thể loại sau đây :
a. Các em lặp lại theo người điều khiển, thêm cử điệu.
Ví dụ :
-Người điều khiển (NĐK ) : Chúa đã về.
-Tất cả ( TC ) lặp lại : Chúa đã về ( vỗ tay 3 cái ).
-NĐK- Trên phố phường – TC : lặp lại ( bước vào 3 bước )
-NĐK- Trên làng quê – TC : lặp lại ( bước thêm vào 3 bước ).
-NĐK- Trên quê hương Việt Nam – TC : bước ra 6 bước, vung tay và la lên : A !
b. Người điều khiển chỉ nói 1 câu, tất cả nói câu khác.
Ví dụ :
-NĐK : Chúa ở đâu ? TC : Trong anh ( chỉ vào người bên cạnh ).
-NĐK : Chúa ở đâu ? TC : Trong tôi (chỉ ngực ).
-NĐK : Chúa ở đâu ? TC : Trên trời ( chỉ lên trời ).
-NĐK : Chúa ở đâu ? TC : Khắp mọi nơi (xoay tròn ).
c. Người điều khiển nêu nhiều ý, tất cả chỉ lặp lại một câu :
Ví dụ :
-NĐK : Ta vui – TC : bên nhau ( vỗ tay 2 cái ).
-NĐK : Ta múa – TC : bên nhau ( vỗ lên đùi hai cái ).
-NĐK : Ta hát – TC : bên nhau ( hai tay lên vai ).
-NĐK : Tất cả – TC : bên nhau.
d. Người điều khiển nêu ý, tất cả cùng bổ túc ý.
Ví dụ :
-NĐK : Sống trên đời – TC : Phải có bạn ( giơ hai tay hình chữ V ).
-NĐK : Không có bạn – TC : Buồn chết đi ( chắp tay ).
-NĐK : Nhưng phải chọn – TC : Bạn tốt ( nắm tay người bên cạnh ).
2- Trò chơi
a. Định nghĩa :
Trò chơi là một cuộc vận động sinh hoạt :
– Do một người tổ chức.
– Cho một số người tham gia.
– Theo một quy ước có hướng dẫn.
– Trong một thời gian nhất định.
– Tại một nơi chốn.
b. Mục đích :
– Giúp xây dựng bầu khí vui tươi, rèn luyện sự khéo léo và giáo dục chiều sâu nội tâm.
– Đối với Giáo lý, trò chơi còn giúp ghi nhớ nội dung Giáo lý.
c. Mục đích yêu cầu trong Giáo lý : giáo dục chiều sâu :
Trò chơi góp phần giáo dục :
– Về nhân bản : Trò chơi giúp nhận thức kỷ luật tập thể, tính trung thực, ý chí cương quyết.
– Về thiêng liêng : Trò chơi có tính tôn giáo hình thành ý niệm Thiên Chúa và tha nhân, thêm yêu mến Thánh Kinh, lời mời gọi của Chúa.
d. Điều khiển trò chơi.
Giáo lý viên làm người quản trò, điều khiển cuộc chơi. Để thành công nên cân nhắc chọn lựa trò chơi cho thích hợp với không gian, nội dung bài Giáo lý, lứa tuổi và số người tham dự.

Quản trò lưu ý tới 4 bước sau đây :

@. – Chuẩn bị trò chơi :
Nghiên cứu kỹ lưỡng :
Địa điểm.
Phân công cụ thể.
Chuẩn bị các dụng cụ chơi cho chu đáo.

@. -Hướng dẫn trò chơi :
*Giới thiệu tên trò chơi, phổ biến luật chơi.
*Nên có câu chuyện hoặc Lời Chúa để dẫn vào trò chơi.
*Ở từng điểm nên hỏi lại xem mọi người đã hiểu, đã nắm vững luật chơi chưa.
*Đề nghị chơi thử, nháp một hai lần cho chắc chắn, cũng là tạo bầu khí lôi cuốn vào cuộc chơi.

@. -Diễn tiến trò chơi :
Đang khi tiến hành cuộc chơi, Quản trò phải chú ý đến các tính cách sau đây, liên quan đến tâm lý người chơi :
Luôn nhắc nhở, nêu cao tinh thần tự giác, trung thực.
Khéo léo khuyến khích những em nhút nhát chưa quen sinh hoạt.

@. -Kết thúc trò chơi :
Khi trò chơi chấm dứt, cần lưu ý đến các điểm sau đây :
Tuyên bố kết quả trò chơi cho công bằng, khen người thắng và khuyến khích người thua.
Nên vắn tắt nêu ý nghĩa trò chơi vừa chơi xong, ý nghĩa nhân bản và ý nghĩa hướng về nội dung bài Giáo lý.

Ví dụ :
Tên trò chơi : Chúa gọi, dạ con đây.
+ Thể loại : Trò chơi vận động nhẹ trong phòng hoặc ngoài trời, dành cho 15 tới 30 em.
+ Rèn luyện : Sự chú ý để phản xạ theo đúng thứ tự.
+ Giáo dục : Tinh thần sẵn sàng, luôn tỉnh thức trước Thánh ý Thiên Chúa qua mọi biến cố cuộc đời.
+ Luật chơi : Tất cả ngồi vòng tròn nếu ở ngoài trời – hoặc ngồi yên tại bàn học nếu ở trong phòng học, đếm số từ 1, 2, 3, cứ 3 người thánh một tổ, mỗi tổ chọn tên một vị Thánh nam hoặc Thánh nữ có hai âm ví dụ : Gioan, Luca, Anna…
Quản trò mở đầu bằng cách hô : Chúa gọi Gioan.
Tổ nào mang tên Gioan sẽ đáp lại tuần tự như sau :
-Người số 1 đứng lên thưa : “ Dạ. ”
-Người số 2 đứng lên thưa : “Con”
-Người thứ 3 đứng lên thưa : “ Đây”
-Người số 1 ngồi xuống nói : “Chúa”
-Người số 2 ngồi xuống nói : “ Gọi”
-Người số 3 ngồi xuống nói : “Lu-ca”
Tổ nào mang tên Lu-ca lại đáp lại tuần tự như trên. Tổ nào làm sai, thưa chậm coi như bị loại.
Tổ nào gọi tên những tổ bị loại cũng bị loại luôn.
Khi chỉ còn một tổ, quản trò nhắc nhở :
“ Các bạn thấy không, khi Chúa gọi, ta phải luôn luôn sẵn sàng để đáp trả…”
3. Bài hát.

a. Giá trị bài hát :
– Bài hát có thể dùng trong việc giảng dậy Giáo lý như một phương tiện sư phạm sinh động và có hiệu quả cao.
– Bài hát có khả năng chuyển tải ý nghĩa một chủ đề giáo dục nhân bản hoặc một bài Giáo lý.
– Bài hát có thể nhanh chóng gây dựng được bầu khí vui tươi cho lớp học, tập thể.

b. Cách chọn bài hát :
– Phù hợp với chủ đề, nội dung bài Giáo lý.
– Phù hợp với lứa tuổi.

c. Phương pháp tập hát :
– Hát trước bài hát 2, 3 lần cho mọi người nghe quen tai.
– Sau đó tập từng câu.
– Vừa hát vừa cắt nghĩa từng câu của bài hát một cách lý thú và sinh động.
– Với các em lứa tuổi ấu nhi, thiếu nhi nên có cử điệu đi kèm.

BÀI TẬP :
Chọn một bài Giáo lý ( khối Sơ cấp ) và sáng tác hay chọn một băng reo, một trò chơi, một bài hát phù hợp với nội dung bài Giáo lý [RIGHT]Trích từ www.giesulove.net[/RIGHT].


 

CHƯƠNG IX

BÀI TẬP GIÁO LÝ
I. Mục đích :
Bài tập Giáo lý có mục đích giúp các em học sinh hiểu và nhớ nội dung bài Giáo lý.

II. Các loại bài tập :
Các loại bài tập sau đây phù hợp với các em học sinh khối Xưng tội,Rước lễ (Sơ cấp) (7t- 8t) :
1. Điền vào chỗ trống cho hợp nghĩa.
Có hai cách :
a. Cách 1 : Chọn những từ sau đây điền vào chỗ trống cho hợp nghĩa :
– Viết sẵn ra một số từ.
– Viết sẵn 2, 3 câu để trống chỗ để các em chọn các từ đã cho ở trên ráp vào cho đúng.
Ví dụ : Bêlem, Cha nuôi.
@. Chúa Giêsu sinh ra ở làng …
@. Thánh Giuse là ……. của Chúa Giêsu.

b. Cách 2 : lấy các câu hỏi-thưa trong bài Giáo lý và bỏ đi những từ quan trọng. Các em sẽ tự tìm kiếm từ cho hợp nghĩa trong bài Giáo lý và điền vào.

2. Tìm câu đúng sai.
Viết ra một câu Giáo lý, các em nhận xét đúng hay sai.
Ví dụ : Cụ Ap-ra-ham đã vâng lời Thiên Chúa.
Đúng – Sai.

3. Chọn câu đúng với chủ đề.
– Viết ra chủ đề Giáo lý.
– Viết ra 3 hay 4 câu khác diễn tả đúng hoặc sai với chủ đề Giáo lý.
– Các em chọn câu nào hợp với chủ đề.
Ví dụ : Em hãy chọn câu nào diễn tả người sống đẹp lòng Thiên Chúa ( chủ đề ).
a. Bạn A siêng năng cầu nguyện, hay giúp đỡ bạn bè.
b. Bạn B không vâng lời cha mẹ.
c. Bạn C hay trốn học Giáo lý.
d. Bạn D hay ăn cắp đánh nhau.

4. Tìm ở cột B câu thích hợp với câu ở cột A.
– Chia bảng, vở làm hai cột : Cột A và cột B.
– Viết một số câu Giáo lý, phân đôi các câu Giáo lý đó ra. Phần đầu để ở cột A, phần sau các câu Giáo lý để lộn xộn ở cột B. Các em sẽ tìm cách ráp các câu ở cột B hợp nghĩa với các câu ở cột A.
Ví dụ

A

B

a. Sáng mai thức dậy
1. Xét mình xin ngủ bình an.
b. Trước khi ăn cơm
2. Dâng ngày cho Chúa.
c. Trước khi đi ngủ
3. Xin Chúa chúc lành.

III. Lưu ý :
1. Bài tập có mục đích giúp các em hiểu và nhớ bài nên chỉ lấy ý chính của bài Giáo lý để ra bài tập.
2. Thời gian làm bài tập chỉ kéo dài 5 phút, tối đa 7 phút thôi.
3. Để phần bài tập được nhanh gọn, Giáo lý viên viết sẵn bài tập ra một cái bảng phụ đến giờ làm bài tập thì treo lên, các em chỉ việc trả lời trên giấy : đúng / sai.
Hoặc viết bài tập ra giấy đem đi photo, đến giờ làm bài tập, phát bài tập cho các em và các em trả lời ngay trên giấy đó.
Ví dụ :
– Bài tập ghi trên bảng :
Em hãy cho biết câu nào dưới đây đúng hay sai :
1. Apraham luôn vâng lời Thiên Chúa.
2. Mẹ Maria sinh Chúa Giêsu tại Giêrusalem.
– Các em trả lời trên giấy :
1. Đúng.
2. Sai.

BÀI TẬP
Hãy chọn một bài Giáo lý trong khối Sơ cấp và soạn phần bài tập theo một trong các loại bài tập trên [RIGHT]Trích từ www.giesulove.net[/RIGHT.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: