Bản đóng góp kinh nghiệm của Ban Giáo lý Giáo phận Qui Nhơn năm 2008

 
Ban Giáo Lý (BGL) Qui Nhơn (QN) xin đóng góp chút kinh nghiệm muộn màng trong dòng sinh hoạt giáo lý của một số giáo phận Việt Nam kể từ khi có Sách Giáo Lý Chung (SGLC) của Hội Thánh Công Giáo 1992. Muộn màng, vì chương trình vẫn áp dụng tại QN đến đầu năm 2008 đã được biên soạn theo lối cũ, chỉ bắt đầu từ niên khóa 2008-2009 này mới chuyển đổi theo Sách Giáo Lý Chung 1992.

Để hiểu cái tại sao của kinh nghiệm QN, cần nhìn lại cố gắng chung của Tiểu Ban Giáo Lý thời Đức Cha Nicolas Huỳnh Văn Nghi đặc trách và kinh nghiệm của những giáo phận áp dụng Chương Trình Giáo Lý Phổ Thông (CTGLPT) Nha Trang (NT).

I. BẢN VĂN TOÁT YẾU “GIÁO LÝ CÔNG GIÁO” 95

Năm 1993, tháng 7, 73 đại diện từ 11 giáo phận phía Nam gặp nhau tại NT bàn về việc dạy giáo lý, đã thỉnh cầu HĐGMVN bố trí cho một Giám Mục lo về việc Dạy Giáo Lý.

Tháng 10-1993, Đức Cha Nicolas Huỳnh Văn Nghi đặc trách Tiểu Ban Giáo Lý trực thuộc HĐGMVN. Đức Cha Nicolas lúc ấy đang ghi một dấu ấn mãnh liệt trên công cuộc dạy giáo lý tại VN. Quyển GIÁO LÝ CÔNG GIÁO do ngài biên soạn khi còn là cha sở, do Tân Định xuất bản giữa thập niên 1960, quen gọi là Giáo Lý Tân Định, đã chiếm lĩnh khắp các giáo phận phía Nam suốt hơn ba mươi năm, cho đến giữa những năm 1990, có những nơi mãi sau năm 2000 vẫn còn dùng. Giữa bao nhiêu hô hào canh tân việc dạy giáo lý trẻ em, nó vẫn cứ tồn tại, nhờ ưu điểm của nó là ngắn gọn và đầy đủ, cách đặt câu sáng sủa, từ ngữ và lời văn đơn sơ dễ hiểu.

Năm 1994 Đức Cha Nicolas Huỳnh Văn Nghi xúc tiến thực hiện Bản Toát Yếu Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, với sự tham gia của các ban giáo lý của bốn giáo phận: Phan Thiết, Xuân Lộc, Sài Gòn và Nha Trang.

Sách Giáo Lý có bốn phần. Đức Cha đưa ra một đề cương các đề bài và giao cho mỗi ban trên đây một phần để biên soạn những câu hỏi đáp cho các bài ấy. Sau đó, tập họp làm việc chung tại Tòa Giám Mục Phan Thiết để chỉnh sửa và hoàn tất.

Sự ra đời của quyển SGLC là một sự kiện vang dội và chính quyển SGLC có một tầm vóc rất lớn khiến mọi người choáng ngợp. Do đó, khi đặt vấn đề soạn bản hỏi đáp cho người lớn hay trẻ em, nhóm làm việc đã quyết định soạn cho người lớn, nghĩa là tóm tắt mọi nội dung của SGLC chứ không riêng những gì trẻ em cần học. Đó là một chọn lựa thực tế. Những cái mới của SGLC nằm trong phần giáo lý cho người lớn, nếu tập trung soạn cho trẻ em sẽ không lột được cái mới của nó. Hơn nữa, hoàn cảnh làm việc lúc ấy còn eo hẹp, không đủ giờ để chắt lọc nội dung cũng như để hành văn cho hợp với trẻ em.

Thế nên, mặc dù ban biên soạn CTGLPT-NT đề xuất hai bản văn, một cho tuổi Thêm Sức (đầy đủ mọi nội dung của Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo 1992) và một cho tuổi Rước Lễ (ít câu hơn, dễ hiểu hơn và ngắn hơn), nhưng chương trình làm việc chung chỉ tập chú vào bản văn đầy đủ.

Sau ba đợt làm việc chung, bản Toát Yếu đầy đủ đã hoàn tất, cuối năm 1995 (Xin gọi tắt là Bản Toát Yếu 95). Đây là một công trình được thực hiện nghiêm túc, đáng trân trọng. Các câu hỏi đáp khá giàu tính sư phạm, với những từ ngữ và cách đặt câu xuôi chảy dễ hiểu, không như các câu hỏi đáp trong bản dịch quyển Compendium hiện nay.

Do hoàn cảnh kiểm duyệt gắt gao, bản văn đã được in ra với tựa đề “Giáo Lý Công Giáo”, không ghi ai biên soạn, không có lời giới thiệu, không có thời hạn thử nghiệm, không có imprimatur, không ghi thời điểm và nơi xuất bản.

Vì thế việc áp dụng tại các giáo phận không đồng đều. Một số nơi khác không biết sự hiện hữu của Bản Toát Yếu này. Có nơi cho học thuộc lòng từ đầu tới cuối. Có nơi chia một số câu cho lớp Rước Lễ Lần Đầu và một số câu cho lớp Thêm Sức.

Riêng CTGLPT-NT dùng Bản Toát Yếu 95 này cho các lớp khối Căn Bản, 9-12 tuổi (Thêm Sức).

II. CHƯƠNG TRÌNH GIÁO LÝ PHỔ THÔNG NHA TRANG

Từ năm 1991-1994, CTGLPT-NT đã hoàn thành sách học sinh cho các khối Sơ Cấp (3 năm – Rước lễ), Căn Bản (3 năm – Thêm sức), Kinh Thánh (3 năm) và Vào Đời (3 năm).

Trong thời gian hợp tác thực hiện bản Toát Yếu 95, Ban biên soạn CTGLPT-NT xúc tiến thực hiện bộ sách học sinh mới.

1. CTGLPT-NT VỚI BẢN TOÁT YẾU 95

– CTGLPT-NT dùng các câu hỏi đáp của Bản Toát Yếu 95 cho chương trình khối Căn Bản (9-12 tuổi). Do số lượng các câu hỏi đáp quá nhiều, chương trình Căn Bản ba năm được tăng thành bốn năm để có thể bố trí học hết nội dung. Bốn năm, mỗi năm 32 bài. Mỗi bài từ ba đến sáu câu hỏi đáp.

– Vì chương trình khối Căn Bản kéo thêm một năm, khối Sơ Cấp được rút lại còn 2 năm (7-8 tuổi), dùng lọat câu hỏi đáp mới do Ban biên soạn CTGLPT-NT thực hiện theo SGLC như nói trên.

– Khối Đồng Cỏ Non (Mẫu Giáo, 4-6 tuổi): Bộ sách 3 năm cả sách học sinh và sách giáo lý viên (GLV) được Nữ tu Lucie Marie Ánh Tuyết fmm biên soạn rất tốt.

– Khối Kinh Thánh: 3 năm, các bài học được biên soạn thành bài văn mô tả, không theo thể hỏi đáp như bộ cũ.

– Khối Vào Đời: 3 năm, nội dung mới và bản văn mới.

2. VIỆC ÁP DỤNG CTGLPT-NT TẠI MỘT SỐ GIÁO PHẬN:

– Đang khi Ban biên soạn CTGLPT-NT thực hiện bộ sách mới thì BGL Giáo Phận Vinh xin được giấy phép để in bộ sách cũ của CTGLPT-NT, và áp dụng từ 1995 tới nay.

– Bộ sách mới của CTGLPT-NT (phiên bản 1996) được một số giáo xứ ngoài giáo phận Nha Trang sử dụng, như tại Ban Mê Thuột, Kontum, Phú Cường, Long Xuyên, Hạt Hóc Môn Sài Gòn, vv…

– Sau năm 2000, Ban Giáo Lý Giáo Phận Đà Lạt chọn bộ sách mới của CTGLPT-NT và in thành bộ sách “CTGLPT Giáo Phận Đà Lạt”.

– Ban Giáo Lý Giáo Phận Thanh Hóa dùng sách Đà Lạt.

3. PHIÊN BẢN ĐANG CẬP NHẬT CỦA CTGLPT-NT

Đem vào áp dụng, việc kéo dài chương trình khối Căn Bản thành 4 năm có nhiều bất tiện, hơn nữa, một số kiến thức của giáo trình 4 năm không cần thiết cho tuổi 9-12. Do đó, từ năm 2003, BGL-NT đã xây dựng lại một giáo trình ba năm cho khối Căn Bản, vẫn dùng bản hỏi đáp Toát Yếu 95 với vài thích nghi. Cuối năm 2006 đã hoàn thành cả sách học sinh cũng như sách GLV và chính thức đưa vào áp dụng. Mỗi năm 32 bài, trừ 2 bài ôn tập còn 30 bài.

Tiếp đó, BGL-NT đã biên soạn lại hai quyển Sơ Cấp, rút lại còn 30 bài, bỏ bớt một số câu hỏi đáp không cần thiết và sửa các câu hỏi đáp cho gọn nhẹ hơn.

III. VIỆC ÁP DỤNG CTGLPT-NT TẠI QN

Tại giáo phận QN, sau 1975, Cha Huỳnh Kim Lăng viết bản giáo lý rút gọn, được dùng song song với quyển Giáo Lý Tân Định và Giáo Lý Qua Lời Ca. Sau đó ngài viết những loạt bài riêng cho Rước lễ, Thêm sức và Hôn phối, rồi khoảng năm 1994-95 hình thành giáo trình Giáo Lý Phổ Thông QN gồm 3 năm Khai Tâm, 3 năm Căn Bản, 3 năm Sống Đạo và 2 năm Lịch sử Giáo Hội. Trong thực tế, các giáo xứ áp dụng chương trình này pha trộn với Chương Trình Giáo Lý Hồng Ân của Giáo Phận Xuân Lộc và CTGLPT-NT, tùy nhận định của mỗi cha xứ. Một số nơi vẫn còn dùng sách Giáo Lý Tân Định, thậm chí có nơi vẫn dùng cả những bài học “chín thiên mười giái” của sách Thiên ngày xưa. Trước nhu cầu phải thống nhất lại việc dạy giáo lý trên toàn giáo phận, trước lễ Phục Sinh 2008, Đức Cha Phêrô Nguyễn Soạn đã chấp thuận cho áp dụng CTGLPT-NT với những cập nhật cần thiết cho hoàn cảnh giáo phận QN.

1. TẠI SAO CHỌN CTGLPT-NT ?

CTGLPT-NT đã có một số người làm việc liên tục từ 17 năm qua và đã tự vượt qua chính mình không dưới ba lần. Nếu BGL-QN chạy đua ráo riết khởi từ chỗ mình đang đứng, không chắc mười năm nữa có đạt tới mức độ của CTGLPT-NT hiện nay. Còn nếu khởi đi từ CTGLPT-NT, chỉ cần dăm tháng đủ tự trang bị được gần bằng và có những phần còn vượt qua chương trình ấy.

a) Một hệ thống đào tạo theo tuổi

Trước tình cảnh thiếu trường học và đoàn thể Công Giáo, một sự thiếu thốn kéo dài nhiều chục năm qua và đã gây thiệt thòi quá lớn cho việc giáo dục Kitô giáo tại Việt Nam, Hội Thánh Việt Nam cần tìm một kế hoạch mới để đào tạo người. Đang khi các bộ sách khác đặt trọng tâm trên hai bí tích Rước lễ lần đầu và Thêm sức, bộ sách CTGLPT-NT thiết kế theo hệ thống tuổi, từ 4 đến 18 tuổi, chính là để tiến tới một kế họach đào tạo.

Nhằm mục đích ấy, nhóm biên soạn đã cố gắng tối đa để không phải chỉ trang bị kiến thức giáo lý nhưng còn thực sự giúp đào tạo một lớp tín hữu mới. Những nơi áp dụng hệ thống theo tuổi với bộ sách CTGLPT sau nhiều năm đều đạt những kết quả đầy an ủi.

b) Sách GLV dễ dùng

Các khối từ Đồng Cỏ Non đến Kinh Thánh, 11 lớp, mỗi lớp đều có sách học sinh và sách GLV (Chỉ riêng khối Vào Đời không có sách GLV). Sách GLV của CTGLPT-NT rất dễ dùng cho người chưa quen với sư phạm.

c) Lôi cuốn sự hưởng ứng của phụ huynh

Có những phụ huynh xem nhẹ việc học giáo lý của con em, một phần cũng vì những sách giáo lý cũ gây cho họ ấn tượng rằng học giáo lý chỉ là học nhồi nhét, lặp đi lặp lại.

Các giáo trình Đồng Cỏ Non, Sơ Cấp và Căn Bản của CTGLPT đã thoát hẳn những vướng mắc ấy. Các bài học đi từ dễ đến khó, những câu văn vần gợi hứng cho xác tín và thực hành, dần dần gieo cho các em ý thức làm tông đồ, tinh thần truyền giáo và nhất là giúp các em thấy yêu thích giáo lý để trung thành học giáo lý đến lớp 18 tuổi.

Các giáo trình Đồng Cỏ Non, Sơ Cấp và Căn Bản đã giúp nhiều phụ huynh nhận ra ý nghĩa và tác dụng đào tạo nhiều mặt của việc học giáo lý, khiến họ thích thú theo dõi việc học của con em để nâng cấp chính mình về vốn hiểu và sống Tin Mừng. Kinh nghiệm tại giáo phận Đà Lạt và NT : Lắm phụ huynh đã nhờ đó mà dấn thân tích cực vào hội cha mẹ học sinh giáo lý, hoặc hơn nữa, dấn thân làm GLV.

d) Bảo đảm tối thiểu và vươn tới tối đa

Phần chính trong các sách học sinh khối Sơ Cấp và Căn Bản là những câu hỏi đáp, nhưng trước đó lại có dẫn nhập và Lời Chúa, sau đó lại có phần cầu nguyện, tâm niệm và thực hành. Cha mẹ hoặc anh chị chỉ cần theo thứ tự trong sách học sinh mà giải thích cho con em.

Theo cái nhìn ấy, cả những nơi chỉ có một gia đình công giáo vẫn có thể áp dụng CTGLPT theo tuổi, mỗi năm cha mẹ (hoặc anh chị) nhận một quyển sách về giúp cho con em mình. Khởi đầu từ sách Đồng Cỏ Non 1, cho các cháu 4 tuổi. Sau 3, 4 tháng có thể đưa tới gặp linh mục để được hướng dẫn thêm. Học xong sẽ nhận sách mới của tuổi tiếp theo.

Cùng lúc, với bố cục mỗi bài học như vừa nói, khi hoàn cảnh cho phép tổ chức lớp giáo lý, sẽ triển khai theo sư phạm mới đến mức tối đa.

Nét tối đa khác của CTGLPT-NT là hướng đào tạo tông đồ giáo dân.

đ) Đào tạo tông đồ giáo dân

Với chương trình khối Kinh Thánh, ban biên soạn CTGLPT-NT đã có cao vọng đào tạo học sinh giáo lý thành giáo lý viên, nghĩa là tất cả những em đã chăm chỉ trung thành học đến hết năm cuối của CTGLPT, đều có thể quay lại dạy cho các lớp của chương trình này. Kết quả này đã được chứng nghiệm tại nhiều nơi. Ta có thể nhận ra tác dụng này ngay khi đọc kỹ nội dung và theo dõi cách giảng dạy được đề nghị cho các lớp thuộc khối Kinh Thánh, 13-15 tuổi.

Phương pháp học ở khối này giúp biết các em biết cảm thụ Lời Chúa và biết phát biểu điều mình cảm nghĩ. Đó là hai kinh nghiệm cần thiết để chuẩn bị em học sinh về sau có thể đảm nhận vai trò giáo lý viên.

Mục “bạn có biết” vừa kích thích sự tò mò vừa giúp các em thích tìm tòi nghiên cứu, một khả năng rất cần cho vai trò giáo lý viên về sau.

Chương trình Giáo lý Kinh Thánh năm 3 giới thiệu lịch sử Hội Thánh. Đây là những kiến thức giúp các em hiểu được cái thực tế của Hội Thánh lữ hành và thêm lòng yêu mến Hội Thánh ấy.

Tiếp đến, chu kỳ Vào Đời được cảm hứng từ một kinh nghiệm của Giáo Hội Hàn Quốc : HĐGM Hàn mời gọi học sinh tốt nghiệp cấp ba theo học một năm truyền giáo trước khi bước lên Đại Học. Một số em đã hưởng ứng : Khi lên Đại Học, các em là những nhà truyền giáo sinh viên ; khi ra trường, các em thành những nhà truyền giáo y sĩ, giáo viên, kỹ sư…

Tại Hàn quốc, không phải mọi học sinh Công Giáo đã hưởng ứng lời mời gọi ấy. Hơn nữa, hoàn cảnh Việt Nam không cho phép mơ tới một trường truyền giáo loại ấy. Thay vào đó, ban biên soạn CTGLPT thiết kế một chương trình ba năm để bất cứ học sinh giáo lý nào cũng được đào tạo thành nhà truyền giáo : Năm 16 tuổi, đào sâu về luân lý, nhìn các vấn đề của tuổi trẻ và cuộc sống dưới ánh sáng Tin Mừng ; năm 17 tuổi, học cầu nguyện, dành cả niên khóa để đào sâu kinh nghiệm sống tình bạn với Chúa Giêsu ; và năm 18 tuổi, học làm tông đồ theo phương pháp Thanh Sinh Công, phương pháp Xem, Xét, Làm. Phương pháp này giúp các em thực sự đi qua một kinh nghiệm làm tông đồ trong môi trường.

Cuối năm thứ ba là lễ lên đường : Các em khẳng định tình bạn của những nhóm cựu học sinh giáo lý, mỗi em tự viết một bản cam kết, một giao ước nhỏ với Chúa Giêsu để làm tông đồ cho Chúa tại bất cứ đâu Chúa sai các em tới.

Rời CTGLPT, các em thành giáo lý viên, thành tông đồ giáo dân tại nơi mình học hoặc phục vụ. Định hướng bảo đảm tối thiểu để vươn tới tối đa, lúc mới đề ra, nhiều người cho là chuyện đùa, nhưng cuối cùng, nhờ ơn Chúa, đã thành hiện thực ở nhiều nơi.

2. QN ĐÒI HỎI HOÀN THIỆN CTGLPT-NT TRƯỚC KHI ÁP DỤNG

Anh em linh mục trẻ QN được đào tạo tại Nha Trang. Trong thời gian học, một số anh em đã tham gia dạy giáo lý tại những giáo xứ gần chủng viện. Nhờ đó, anh em có dịp đối chiếu để thấy một số điểm nổi trội nơi các câu hỏi đáp của bản văn QN. Xa hơn nữa, thực tế các giáo xứ của hai giáo phận khác nhau. Vì thế, việc áp dụng y nguyên CTGLPT-NT cho các giáo xứ của QN không ổn. Cần phải có sự thích nghi và tổng hợp.

BGL-QN chấp nhận thách đố hoàn thành công việc cho kịp năm học mới, nghĩa là trước tháng 9-2008, anh chị em trong BGL đã làm việc ngày đêm. Khi bắt tay vào việc, BGL-QN đã phát hiện nhiều điều cần hoàn thiện hơn trước đó vẫn nghĩ.

3. CHÚT QUẢNG ĐẠI CẦN THIẾT VỀ TIỀN BẠC

Công cuộc đã được Bề Trên Giáo Phận chúc lành nhưng còn phải tranh thủ sự hậu thuẫn đồng bộ và tối đa của mọi người. Để đạt điều ấy, BGL đã mua bộ sách CTGLPT-NT (cả sách học sinh và sách GLV) tặng cho tất cả các cha trong giáo phận, vì rất ít cha có đủ bộ sách này. Có cha đã dùng một số sách của CTGLPT-NT nhưng bố cục và hướng đi của chương trình này nói chung còn xa lạ với các cha. Cầm trên tay những quyển sách biên soạn công phu, in đẹp, lại có cả sách GLV rất tươm tất, các cha đã được thuyết phục. Số tiền tặng sách không nhỏ, và những sách mẫu ấy sẽ không dùng tới, vì có độ chênh lệch khá lớn với những sách thật của CTGLPT-QN đang chuẩn bị phát hành, nhưng không đáng tiếc vì đã giúp đạt tới sự đồng thuận vui vẻ rộng rãi.

Một cố gắng khác để tranh thủ sự hậu thuẫn của mọi người là trợ giá cho sách học sinh niên khóa 2008-2009. Sách in ra chỉ bán 35% giá thành. Đã làm đơn nhưng đến giờ này vẫn chưa được ai tài trợ.

4. TRỞ NGẠI NGẦM ĐÃ QUẢ CẢM VƯỢT QUA ĐƯỢC: TỰ ÁI TẬP THỂ VÀ LIÊM KHIẾT TRI THỨC

Việc áp dụng CTGLPT-NT từ mấy năm qua đã được một số anh em trẻ nêu lên nhưng, giữa nhiều trở ngại khác, dường như gặp một trở ngại vô hình: Tại sao phải vay mượn của giáo phận bạn.

Lần này đề nghị được một số cha cao niên nêu lên cùng với ghi nhận thẳng thắn: Những giáo phận khác vay mượn được, tại sao mình không? Điều cấp thiết là lợi ích của trẻ em chứ không phải một chút hư danh tập thể! Hơn nữa, trong nhóm chủ biên CTGLPT-NT đã có anh em QN ngay từ đầu!

Cuối cùng, việc ghi lời cảm tạ gởi đến BGL-NT ở đầu sách đã giúp mọi chuyện được ổn thỏa. “Xin chân thành cám ơn Ban Giáo Lý Giáo Phận Nha Trang đã sẵn lòng cho phép chúng tôi sử dụng bản văn cùng với các files vi tính, và hơn nữa, đã đồng ý cho chúng tôi thực hiện những cập nhật cần thiết.

5. GIÁO PHẬN QN HIỆU ĐÍNH CTGLPT-NT NHƯ THẾ NÀO?

Được BGL-NT cung cấp tất cả những files vi tính cần thiết, trong thời gian kỷ lục, chỉ hơn năm tháng, BGL-QN đã thực sự hiệu đính 5 quyển sách học sinh và 5 quyển sách GLV của CTGLPT-NT.

Chung tất cả các khối

Chương trình Giáo Lý Căn Bản mới của NT (2006) vừa thu gọn lại 3 năm thay vì 4 năm và rút lại còn 30 bài học thay vì 32 bài. Điều ấy khiến phải hy sinh một số nội dung quan trọng (chẳng hạn sót bài học về ơn gọi, về các sự sau). Để tránh khó khăn ấy, BGL-QN vẫn giữ cơ cấu 32 bài học mỗi năm. Kinh nghiệm trường Phổ Thông đáng cho ta suy nghĩ: Với 35 tuần mỗi năm học, người ta thường phải nhồi nhét, không chạy hết chương trình, nhưng thay vì cắt bớt nội dung, người ta kéo dài năm học: Từ 2008, năm học tăng thêm 2 tuần, thành 37 tuần.

Riêng 2 khối CĂN BẢN và SƠ CẤP

Hoàn cảnh các giáo xứ QN khác với NT.

Tại NT, đa số các giáo xứ đều sầm uất, hầu hết học sinh đều có thể học tập trung tại khuôn viên nhà thờ. Sách Giáo Lý Căn Bản và Sơ Cấp bộ mới của NT giả thiết mọi học sinh đều có thể theo học ở các lớp chính quy, cho nên một số yếu tố chỉ được ghi trong sách GLV chứ không ghi trong sách học sinh.

Tại cả ba tỉnh thuộc giáo phận QN, nhiều gia đình lẻ loi, phải tự kèm giáo lý cho con em, do đó phải thích nghi lại để trước hết chính phụ huynh có thể dạy cho con em. Do đó, chương trình Căn Bản của QN đem lại vào sách học sinh phần dẫn nhập trước mỗi bài cũng như các câu tâm niệm và thực hành ở cuối mỗi bài (Những phần này đã có sẵn trong bộ sách 4 năm trước đây). Các sách Sơ Cấp cũng thực hiện tương tự. Như thế phụ huynh có thể giải thích bài học mà không cần sách GLV. Các sách học sinh đều in khổ lớn, 10.5 cm x 21 cm, 2 màu. Có thư gửi phụ huynh, mỗi bài đều có minh họa, có phần dành cho học sinh ghi bài và chữ ký của phụ huynh.

Đang khi sửa sách học sinh khối Căn Bản, BGL-QN khám phá ra một số câu hỏi đáp cần duyệt lại ; đi xa hơn, một số điểm trong cấu trúc của giáo trình ba lớp Căn Bản này cần được sắp xếp lại.

Riêng về các sách khối Sơ Cấp, BGL NT và BGL QN đã làm việc chung để cùng duyệt lại. QN vận dụng bản văn mới của NT nhưng vẫn giữ mỗi năm 32 bài.

Đang khi điều chỉnh các giáo án theo những gì đã sửa trong sách học sinh, BGL-QN cũng giúp hoàn thiện được khá nhiều về nội dung và sư phạm cho các sách GLV.

Khối Đồng Cỏ Non giữ nguyên nội dung sách NT

Khối Kinh Thánh :

– Sách học sinh: QN sẽ giữ nguyên nội dung sách NT.

– Sách GLV: QN sẽ duyệt lại sách NT trước khi in.

Khối Vào Đời :

Cũng sẽ duyệt lại trước khi in:

– Năm 1: Sửa lại để giúp bạn trẻ có cái nhìn tổng quát và đầy đủ về luân lý Công Giáo.

– Năm 2: Hoàn thiện giáo trình mới của NT (nhấn mạnh phụng vụ và bí tích).

– Năm 3: Sửa lại, học kỳ I học về truyền giáo, học kỳ II ôn tập 12 năm trước khi cử hành nghi thức Vào Đời.

6. NIỀM AN ỦI LẬP TỨC

Nhờ vận dụng tài liệu có sẵn của NT, chỉ hơn 5 tháng, BGL-QN đã có bộ sách mới cho 8 lớp, trong đó 2 lớp Sơ Cấp và 3 lớp Căn Bản, cả sách học sinh và sách GLV đều được thích nghi sát với nhu cầu giáo dân QN. Từ tháng 9-2008 chương trình mới đã được các giáo xứ khắp giáo phận áp dụng.

Như đã dự kiến, số học sinh giáo lý ở đâu cũng tăng vọt lên. Trước đây, người ta cho con đi học giáo lý để được rước lễ lần đầu hoặc Thêm sức. Nay tất cả các em đều được yêu cầu đến lớp, mỗi em vào lớp của tuổi mình.

Cần có thêm nhiều GLV. Tại QN, thiếu điều kiện tổ chức. Sau hơn 10 năm mới có khóa tập huấn, tháng 8-2008, được 120 người. Tuy nhiên, với sách học sinh và sách GLV có sẵn, vẫn có thể xoay xở tìm thêm người dạy. 

IV. NHẬN ĐỊNH VÀ ĐỀ NGHỊ

Sau khi nhìn lại sự kiện Bản Toát Yếu 95, CTGLPT-NT và việc thích nghi áp dụng tại QN, BGL-QN xin nêu vài nhận định và một đề nghị liên quan đến việc dạy giáo lý cho trẻ em.

1. Nhận định

Đã có lúc người ta nghĩ một Bản Toát Yếu sẽ kìm hãm khoa dạy giáo lý vào mức tối thiểu: chỉ chú trọng hỏi đáp và học thuộc lòng. Thế nhưng khi quyển GIÁO LÝ CÔNG GIÁO thứ hai (Bản Toát Yếu 95) ra đời, CTGLPT-NT đã đem cài đặt rất hài hòa vào một chương trình giáo lý quy mô đồ sộ, không có gì trở ngại. Nó chiếm vị trí chương trình Giáo Lý Căn Bản, dành cho lớp tuổi căn bản của việc học giáo lý là 9-12.

Sự kiện mãi đến đầu năm 2008 có nơi tại giáo phận Qui Nhơn vẫn còn dùng các câu hỏi đáp của sách Giáo Lý Tân Định và sách Thiên, càng cho thấy cần kíp phải có một bản toát yếu hỏi đáp thích hợp với tầm hiểu biết của trẻ em và đại chúng bình dân.

Bản Toát Yếu 95 có ưu điểm là sát với nội dung SGLC nhưng có nhược điểm là quá dài khi dùng cho trẻ em. CTGLPT-NT sau mười năm bố trí nội dung bản này cho một chương trình giáo lý căn bản 4 năm đã phải tìm cách rút xuống lại 3 năm. Hoàn cảnh đi học của trẻ em ngày nay đòi phải thế. Như vậy, nhu cầu một thủ bản hỏi đáp gọn hơn và thích hợp với trẻ em hơn vẫn là một điều cấp bách. 

“Bản Toát Yếu Sách Giáo Lý Của Hội Thánh Công Giáo” (Nxb Tôn Giáo Hà Nội 2007) rất tốt để dùng cho người lớn nhưng chưa thể coi là một thủ bản cho trẻ em. Nó quá dài (598 câu hỏi đáp) và mỗi câu hỏi đáp cũng quá dài (trên 170 câu trả lời dài hơn 100 chữ!) Nếu chia thành 3 năm, mỗi năm 199 câu, nếu mỗi năm 32 bài thì mỗi bài sẽ học đến 6,2 câu với 1,9 câu dài hơn 100 chữ. Thế nhưng chắc hẳn Bản Toát Yếu này có thể hỗ trợ nhiều để xây dựng những câu hỏi đáp cho trẻ em.

2. Đề nghị: MỘT THỦ BẢN HỎI ĐÁP CHO TRẺ EM

Để thực hiện bản hỏi đáp cho trẻ em, thiết tưởng không cần biên soạn lại một lần nữa nhưng chỉ cần nương theo “Bản Toát Yếu Sách Giáo Lý Của Hội Thánh Công Giáo” duyệt lại Bản Toát Yếu 95, bỏ bớt những nội dung không cần cho trẻ em 9-12 tuổi, để có thể bố trí học trong ba năm. Công việc có lẽ không khó, chỉ cần nhất trí là có thể sớm hoàn thành.

LỜI KẾT: BẢO ĐẢM TỐI THIỂU ĐỂ VƯƠN TỚI TỐI ĐA

Thật rất đáng vui mừng khi Đại Hội Giáo Lý Toàn Quốc Việt Nam lần II này, sau khi nhìn lại công cuộc dạy giáo lý 50 năm qua, sẽ tập chú vào “phương hướng đào tạo người Kitô hữu VN trong giai đoạn sắp tới”.  

Đang khi vươn tới tối đa, ước gì chúng ta không quên việc bảo đảm cái tối thiểu. Cái tối thiểu đã giữ cho cộng đoàn Dân Chúa Việt Nam đứng vững hơn bốn trăm năm qua là sách “Bổn dạy những lẽ cần cho được rỗi linh hồn”, sách Phần, sách Thiên, sách Giáo Lý Tân Định. Cái tối thiểu đã giúp cho các gia đình làm tròn bổn phận dạy giáo lý cho con em mình.

Sau cùng, chúng ta sẽ làm gì trong thực chất? Chúng ta có thể bàn công việc giáo lý từ năm này tới năm kia nhưng các em không ở đó chờ chúng ta. Các em phải lớn lên theo những năm tháng đang trôi qua vùn vụt. Các em cứ lớn lên từng tuổi một và cứ thế lần lượt rời khỏi cơ hội đào tạo của chúng ta.

Qui Nhơn, ngày 31-10-2008

Ban Giáo Lý Giáo Phận Qui Nhơn

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: