Giải đáp về việc rửa chân trong ngày Thứ Năm Tuần Thánh

 ROME(Zenit.org). Giải đáp của Cha Edward McNamara, giáo sư phụng vụ tại đại học Regina Apostolorum.

* Con hiểu rằng trên thực tế là sai phụng vụ nếu chủ tế chính trong Thánh Lễ Thứ Năm Tuần Thánh rửa chân cho phụ nữ. Thưa có đúng không? -J.C., Ballina, Ireland.

* Trong ngày Thứ Năm Tuần Thánh tại giáo xứ chúng con, có một số nơi rửa chân dựng lên chung quanh nhà thờ, và những người trong những hảng ghế đứng dậy và đưa một người khác tới một trong những trạm đó và rửa chân cho họ. Hầu hết dân chúng trong Nhà thờ tham gia trong việc này, là rửa chân và sau đó cũng được rửa chân. Điều này mất thời gian . Làm vậy có đúng theo phụng vụ không?Có những qui tắc nào cho việc rửa chân trong Thánh lễ Thứ Năm Tuần Thánh không ? -B.S., Naperville, Illinois.

* Trong ngày Thứ Năm Tuần Thánh, lúc rửa chân, dân chúng, phần đông là giới trẻ, sau khi được rửa chân, thì tiếp tục rửa chân cho người bên cạnh. Sau đó họ đặt bốn chậu nước tại bốn địa điểm trước bàn thờ, và những người ấy được mời lên để được rửa tay do chính những người đã được họ rửa chân cho mình. Phần chúng con thì không được. Tất cả mọi sự ra diễn ra ngoài vòng trật tự. E.K., Freehold, New Jersey.

Chúng tôi đã đề cập chủ đề rửa chân người nữ trong phần trước đây và sẽ nói tiếp trong phần tới đây.

Từ đó, không có gì thay đổi trong qui tắc chung dành nghi thức này cho người nam như nói trong thư luân lưu “Paschales Solemnitatis” (Jan.16,1988) và luật chữ đỏ Sách Lễ Roma Latin 2002.

Số 51 Thư Luân lưu nói: “Việc rửa chân những người nam được tuyển chọn, mà theo truyền thống, cử hành trong ngày này, biểu thị sự phục vụ và lòng yêu mến của Chúa Kitô, Đấng đến ‘không phải để được phục vụ, nhưng để phục vụ.’ Truyền thống này phãi được giữ lại, và ý nghĩa riêng của nó đã được giải thích.”

Nhưng, cách đây một năm, Tòa Thánh, trong lúc khẳng định vai trò riêng của những người nam vẫn là quy tắc, đã cho phép một giám mục Hoa Kỳ cũng được rửa chân những người nữ nếu thấy đó là cần thiết về phương diện mục vụ trong những trường hợp riêng biệt. Cái phép này là cho một trường hợp riêng biệt và từ quan điểm luật pháp theo đúng nghĩa, thế nhưng sẽ không có giá trị bên ngoài giáo phận của giám mục đó.

Tôi thiết tưởng việc chọn lựa tốt nhất, như “Paschales Solemnitates” khẳng định, là giữ truyền thống và giải thích ý nghĩa riêng của nó.

Điều này muốn nói chuẩn bị nghi thức theo luật phụng vu từng chữ, giải thích ý nghĩa nghi thức như là một sự khơi gợi lại cử chỉ phục vụ và thương yêu của Chúa Kitô đối với các tông đồ của Người, và tránh gieo mình trong những cuộc tranh cãi ra sức gán cho nghi thức ý nghĩa nó không bao giờ muốn có.

Còn về nơi chốn và số những người có chân phải rửa, luật chữ đỏ, vẫn không thay đổi trong sách lễ mới, diễn tả nghi thức như sau:

“Tùy theo những hoàn cảnh mục vụ, việc rửa chân có thể theo sau bài giảng.

“Các thừa tác viên đưa những người được chọn tới ghế đã dọn trong một nơi thích hợp. Sau đó linh mục (cởi áo chasuble nếu cần) đi tới từng người. Những thừa tác viên theo giúp, ngài đổ nước trên chân mỗi người và lau khô.”

Con số người nam được chọn cho nghi thức không có ấn định. Mười hai là con số thông thường nhất được chọn nhưng cũng có thể ít hơn hầu phù hợp với hoàn cảnh.

Cũng vậy chỗ được chọn thông thường là trên gian cung Thánh hay gần cung Thánh để cộng đoàn được thấy được rõ ràng.

Như vậy, ý nghĩa logic của luật chữ đỏ đòi buộc linh mục, thay mặt Chúa Kitô, rửa chân một nhóm người nam chọn từ cộng đồng, biểu trưng cho 12 tông đồ, trong một nơi thấy được rõ ràng.

Những khác biệt nói trên-tức là rửa chân cho toàn thể cộng đồng, rửa chân (hay tay) cho nhau, hay là rửa trong những tình huống không được mọi người thấy-có khuynh hướng xói mòn ý nghĩa của nghi thức này trong bối cảnh cụ thể của Thánh Lễ Tiệc Ly của Chúa.

Những thực hành như thế, kéo dài thời gian cần thiết, có khuynh hướng chuyển đổi một nghi thức đầy ý nghĩa, trái lại tự chọn thành một trọng điểm cho việc cử hành. Và sự đó làm chia trí không còn nhớ tới việc thiết lập Thánh Thể trong ngày Thứ Năm Tuần Thánh, vốn là lý do chính của sự cử hành.

Trong những hoàn cảnh khác, như những cuộc tỉnh tâm hay là nghi lễ gọi là bán-phụng vụ, có thể hoàn toàn hợp pháp nếu thực hiện những nghi thức rửa chân theo gương Chúa Kitô và do phụng vụ linh hứng. Trong những trường hợp như thế không cần áp dụng một trong những hạn chế bị áp đặt bởi bối cảnh phụng vụ cụ thể của Thánh lễ Thứ Năm Tuần Thánh.

Hoi : Hôm nay con được biết là nghi thức Rửa chân trong Thánh Lễ Thứ Năm Tuần Thánh tại giáo xứ tôi trong ngày thứ Năm Thánh. Giáo xứ chúng con sẽ có 6 ông và 6 bà đại diện cho 12 tông đồ trong nghi thức rửa chân. Con rất hoan hỉ đế Cha giải thích cho con về vấn đề này.- M.R.,Melbourne, Australia.

Dap : Chữ đỏ cho ngày Thứ Năm Thánh nói rõ linh mục rửa chân người nam (“viri”) để kính nhớ việc làm của Chúa Kitô đối với các tông đô của Người. Bất cứ sự thay đổi nào về nghi thức này phải có phép Tòa Thánh.

Điều chắn thật là trong Chúa Kitô không có nam hay nữ và mọi người tín hữu đều bình đẳng trước mặt Chúa. Nhưng thực tại này không cần phải được diễn tả trong tất cả mọi nghi thức, cách riêng nghi thức kết hợp với những hoàn cảnh lịch sử cụ thể của bữa Tiệc Cuối.

Hoi : Hằng năm tôi càng thấy khó thực hiện việc rửa chân các người giáo xứ trong Thánh Lễ cử hành Tiệc Chúa, bởi vì khớp đầu gối của tôi làm tôi hầu như không thể đứng thẳng lên để rửa chân từ người này sang người khác. Vậy có nên ủy một người giúp lễ có tuổi làm việc này không? C.D., Tổng Giám Phận New York.

Dap : Nghi thức rửa chân không bắt buộc và có thể bỏ một cách hợp pháp. Nhưng, điều này thường không đáng coi là hợp lý về phương diện mục vụ.

Khi nghi thức không thể được ủy thác cho một người không phải linh mục, người đồng tế có thể thay thế chủ tế chính vì một lý do chính đáng.

Chữ đỏ diễn tả nghi thức này, hạn chế trong những điều cần thiết (những người nam được chọn ngồi trong một nơi xứng đáng) và như vậy cho phép những thích ứng thực hành đối với những thực tại về chỗ, thời gian và hoàn cảnh.

Như vậy, noi gương Đức Thánh Cha, vì ngài đã cao niên, và ít khả năng cuối xuống, những ghế ngồi của những người mà Ngài rửa chân, đầu tiên được nâng cao hầu Ngài có thể tiếp tục thực hiện nghi thức. Nhưng trong năm vừa qua có vị Hồng Y đã thay thế để rửa chân.

Như vậy nếu có thể được, những ghế ngồi dành cho những người được rửa chân phải nâng cao, sao cho một linh mục cao niên không phải cúi xuống nhiều quá.

Nếu giải pháp này không thực hành được, tôi không nghĩ là sẽ nghịch với ý nghĩa toàn bộ của nghi thức nếu tìm ra được những giải pháp thực hành khác mang lại một ảnh hưởng tương tự, miễn là nghi thức được thực thi tốt đẹp.

Hoi : Tại sao không ăn thịt gà trong những ngày kiêng thịt.

Dap : Nhiều độc giả xin nói rõ hơn về một số phương diên của luật ăn chay và kiên thịt.

Một số người tìm hiểu về việc sử dụng từ những phát sinh của thịt như nước súp gà và việc sử dụng xốt thịt bò và thịt gà và những mỡ thú vật trong việc chế biến thức ăn.

Giáo luật hiện hành cho phép dùng những nước xốt làm bằng mỡ thú vật, cũng như dùng mỡ thú vật trong việc nấu ăn, như vậy dùng nước xốt bò hay gà có thể thuộc loại này.

Tuy việc dùng nước xúp gà (đúng là chất lỏng) có thể nằm trong luật, điều phù hợp với tinh thần kiên thịt là nên chọn món cá hay canh rau.

Những độc giả khác đã nêu lên những tình trạng như cá mắc hơn thịt.

Mục tiêu của luật kiên thịt là giáo dục chúng ta về luật thiêng liêng cao hơn tức là đức bác ái và tính tự chủ. Như vậy, sự ăn chay và kiên thịt luôn kết nối với việc bố thí.

Như vậy, điều ít có ý nghĩa là nhịn miếng thịt bò để rồi nuốt tôm hay trứng cá. Y niệm kiêng thịt là chọn một bữa ăn đơn sơ hơn, ít long trọng hơn ngày thường.

Như vậy chúng ta có cái gì dư ra để dành cho những kẻ kém may mắn hơn chúng ta và cũng tập chúng ta trong sự tự do khỏi nô lệ những thú vui vật chất. Cả một người ăn chay Công giáo có thể thực hiện việc hảm mình bằng cách thay thế một yếu tố điển hình, nhưng tốn kém hơn trong bữa ăn bằng một cái gì đơn giản hơn.

Dầu sao đi nữa, ra luật ăn chay là để ban những chỉ thị rõ ràng và giữ chúng ta khỏi sư bao dung chủ quan trong việc chọn những ‘Hy sinh cho chúng ta.” Nhưng những luật này luôn được giảm nhẹ bởi hoàn cảnh.

Vì lẽ này Giáo Hội đã luôn ban những phép chuẩn hầu không ai thiếu ngoài ý muốn những thức ăn cần thiết. Trong một số trường hợp điều này có nghĩa là ngưng việc hảm mình trong một số ngày hay là cho một số hạng người; trong những trường hợp khác, điều đó có nghĩa là cho phép ăn thịt khi cá là một món cao lương mỹ vị tốn kém hay là khi ăn thịt tự nó là một điều họa hiếm. Trong những trường hợp khác điều đó có nghĩa là thay thế thức ăn khác cho thịt

Trong tất cả những trường hợp này kinh nghiệm cơ bản là luật ăn chay và kiêng thịt không bao giờ đặt một gánh nặng hay không vác nổi trên một cá nhân hay gia đình.

Những phép chuẩn này còn rất thích đáng trong những xứ nghèo nơi thức ăn cơ bản ít thay đổi và gồm có một ít tiện nghi cơ bản như gạo, đậu, bắp hay khoai kèm theo những số lượng nhỏ thịt hay những rau khác.

Trong thế giới phát triển rộng rải những thực phẩm hỗn hợp có sẵn tại siêu thị địa phương làm cho việc giữ luật kiên thịt tương đối dễ. Trong hầu hết các trường hợp người ta có thể tử bỏ thịt và còn giữ được một bữa ăn rất quân bình.

Tuy nhiên, khi trung thành với những luật này chúng ta phải luôn ra sức thấu suốt những lý do nội tại của việc ăn chay và kiêng thịt và không chỉ đứng trên bình diện bên ngoài của luật vì luật.

Hoi : Có nên để trống những bình nước thánh từ Thứ Tư Lễ Tro trở đi, suốt cả mùa Chay hay không?–F.D., Scandia, Minnesota.

Dap : Bộ Bí tích và Phụng tự mới đây đã trả lời cho một câu hỏi tương tự (3/14/03: Prot.N. 569/00/L) bằng một giải đáp rõ: ” Thánh Bộ này trả lời một cách rõ ràng, việc dời Nước Thánh khỏi những bình chứa trong mùa Chay là điều không được phép, nhất là vì hai lý do:

“1. Luật phụng vụ hiện hành không tiên liệu sự đổi mới này, môt sự kiện ngoài bản chất ‘praeter legem-ngoại luật’ lại nghịch với sự hiểu biết cân đối về mùa Chay, mặc dầu một mùa thật sự là mùa sám hối, cũng là một mùa giàu tính biểu tượng của nước và bí tích rửa tội, luôn luôn được nhắc tới trong các bản văn phung vụ.

“2. Việc Giáo hội khuyến khích các tín hữu phải siêng năng lãnh nhận các bí tích, phải được hiểu cũng áp dụng cho mùa Chay. Sự ‘ăn chay’ va ‘kiên thịt’ người tín hữu giữ trong mùa này không bao hàm sư kiên cữ các bí tích hay các á bí tích của Giáo hội.

“Việc Giáo hội dạy để trống các bình đựng Nước Thánh trong những ngày Tam Nhật Thánh là để chuẩn bị làm phép nước trong Đêm Vọng Phục sinh, và nó tương ứng với những ngày này vì không cử hành Thánh Thể (tức là, Thứ Sáu và thứ bảy Thánh).”

Hoi : Việc tôn kính Thánh giá trong Ngày thứ Sáu Tuần Thánh, chúng ta có thể xử dụng một cây thánh giá (có tượng Chúa Giêsu) hay chúng ta có thể dùng cây thánh giá không?-F.M., Antique, Philippines.

Dap : Việc xử dụng ảnh chuộc tội, tức là một thánh giá có hình Chúa Kitô bị đóng đinh, là bắt buộc cho những cử hành Thứ Sáu Thánh để tôn thờ Thánh giá.

Điều này được chữ đỏ làm sáng tỏ, những chữ đỏ, trong một hình thức của nghi thức, diễn tả thánh giá này phải được mở ra từ từ, trước hết để lộ ra đầu thánh giá nhưng không phải mặt, rồi tới cánh tay phải, và sau cùng toàn thân thể.

Sau việc cử hành này trong buổi chiều Thú sáu Thánh, và cho tới Vọng Phục sinh, các người Công giáo bái gối trước ảnh chuộc tội, nhưng họ sẽ không làm như vậy trước một cây thánh giá không có tượng Chúa Giêsu.

Hoàn cảnh phụng vụ này khác với việc thực thi đạo đức của Đàng Thánh Giá, ở đây tập quán phổ biến thích dùng một thánh giá không có tượng Chúa Giêsu. Đó là việc thực hành được giữ trong “Via Crucis-Đàng Thánh giá” ngày thứ Sáu Thánh được Đức Thánh Cha chủ sự hay tham dự tại Hí Trường Colosseum mà đã được truyền hình rộng rải khắp nơi trên thế giới.

Đ.Ô. Nguyễn Quang Sách

 Nguồn: VietCatholic News (08/04/2006) 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: